Hondenkarren - Bewerkingsoverzicht

Antoine Booms op 28 mrt 2026 om 13:33

2026-03-28T13:33:46Z

Antoine Booms: /* Geschiedenis */

2026-03-28T13:30:19Z

‎Geschiedenis

Antoine Booms: /* Geschiedenis */

2026-03-28T13:26:54Z

‎Geschiedenis

Verre neef: Een hondenkar voor de postbode

2021-09-04T10:03:39Z

Een hondenkar voor de postbode

Verre neef: /* Geschiedenis */ Posjentje

2021-05-24T07:06:03Z

‎Geschiedenis: Posjentje

Verre neef: redactie, aanvulling

2021-05-21T08:53:59Z

redactie, aanvulling

Antoine Booms op 20 mei 2021 om 07:44

2021-05-20T07:44:58Z

Antoine Booms op 20 mei 2021 om 07:34

2021-05-20T07:34:15Z

Verre neef: bijschrift Te Wiel

2021-05-19T14:47:24Z

bijschrift Te Wiel

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|350px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen...'

2021-05-19T10:48:10Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|350px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|350px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen onder de kar.]]
[[Bestand:Hondenkar bij Te Wiel.jpg‎|right|350px|thumb|'''Een hondenkar de bij de familie Te Wiel in Azewijn.]]
== Geschiedenis ==
'''Hondenkarren''' waren tot ver in de [[Vorige eeuw|20e eeuw]] een normaal verschijnsel in het straatbeeld. Ze werden getrokken door honden en waren een soort verkleinde – en goedkopere – versie van paard en wagen. Veel kleine middenstanders als [[bakkers]] en [[Melkboeren Zuivelhandelaren|melkboeren]] gebruikten hondenkarren bij het uitventen van hun waren.

Anders dan bij paard en wagen het geval is, waren er hondenkarren waar de hond niet voor, maar onder de kar gespannen werd. Een voorbeeld hiervan is de hondenkar van melkboer was [[Mulling, Johannes Wilhelmus|Johan Mulling]] in [[Zeddam]]. Er waren ook hondenkarren waar de hond áchter de kar liep.

Aanvankelijk was het gebruik van honden als trekdier niet gereguleerd, maar dit veranderde met de Trekhondenwet van [[1910]]. Hondenkarhouders moesten van toen af aan een vergunning hebben en hun hond, kar en tuig jaarlijks laten keuren. Dat de eisen streng waren, blijkt uit het aantal honden dat afgekeurd werd. In januari [[1928]] werden dertien van de zestien hondendie in Zeddam ter keuring werden aangeboden, afgekeurd. In de [[gemeente Bergh]] als geheel werden toen 104 van de 170 honden afgekeurd.

Tegen de strenge keuring kwam protest vanuit de Berghse bevolking, en [[Politiek#Gemeenteraadsleden|raadslid]] [[Brandts, Everhardus Arnoldus Aloijsius|Brandts]] beklaagde zich in maart 1928 in de gemeenteraad over het voorschrift dat de begeleider niet op de hondenkar mocht zitten. Immers, zo zei Brandts, de hond loopt vaak zo hard dat hij niet bij te houden is. [[Smit, Hermanus Johannes|Burgemeester Smit]] zegde daarop toe een minder strenge keuring in overweging te nemen. Deze berichtgeving duidt erop dat gemeenten, tot op zekere hoogte, hun eigen keuringseisen konden opstellen.

Het gebruik van honden als trekdier is pas sinds 1 januari [[1962]] verboden. Alleen voor sledehonden bestaat nog een uitzondering.

== Keuringsplaatsen ==
De gemeente Bergh maakte elk jaar bekend waar en wanneer de keuringen gehouden werden.<br>
In april [[1929]] en augustus [[1932]] waren de keuringsplaatsen als volgt:

{| class="wikitable"
!Plaats
!1929
!1932
|-
|[[Azewijn]]||[[Politie|Veldwachter]] [[Dorsthorst, Gradus Johannes te|Te Dorsthorst]]||[[Horeca|Café]] [['t Aschwinhuus|Alofs]]
|-
|[[Beek]]||[[Moorman, Antonius Wilhelmus Franciscus|Veldwachter Moorman]]||[[Boschzicht|Café Ten Bensel]]
|-
|[['s-Heerenberg]]||[[Politie|Politiebarak]]||[[Brandweer|Brandspuitenhuisje]]
|-
|[[Kilder]]||[[Teunissen (Horeca Kilder)|Café Teunissen]]||Café Teunissen
|-
|[[Wijnbergen]]||[[School de Tol|Openbare lagere school]]||Openbare lagere school
|-
|Zeddam||[[Wiendels, Johannes Rudolphus|Veldwachter Wiendels]]||[[Brinks Pannenkoeken|Café Brinks]]
|}

== Krantenknipsels ==
Enkele berichten uit [[Graafschapbode|De Graafschapbode]]. Klik op de afbeeldingen voor een vergroting.
<gallery>
Bestand:Trekhonden 19280131 GB.jpg|<center>31 januari 1928</center>
Bestand:Trekhonden 19280210 GB.jpg|<center>10 februari 1928</center>
Bestand:Trekhonden 19280316 GB.jpg|<center>16 maart 1928</center>
Bestand:Trekhonden 19320808 GB.jpg|<center>8 augustus 1932</center>
Bestand:Trekhonden 19390501 GB.jpg|<center>1 mei 1939</center>
</gallery>
== Bronnen==
*Genoemde berichten uit De Graafschapbode op [http://www.delpher.nl Delpher]
*[https://nl.wikipedia.org/wiki/Trekhondenwet Trekhondenwet] op Wikipedia

[[Categorie:Verkeer en Vervoer]]

@@ Regel 14: / Regel 14: @@
 |[[Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|300px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen onder de kar.]]
 |[[Bestand:Hondenkar_Molenstraat_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar in de [[Molenstraat]] te [['s-Heerenberg]]]]
-|[[Bestand:Stadhuis 1908.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg.''' De personen op de foto zijn vlnr: P. Heijltjes, Philips ([[Doetinchem]]), een [[Commiezen|commies]] die in de kost was bij [[Dijkman, Johannes Arnoldus|J. Dijkman]], [[Frank, Sara|Sara Heijman]] en Jan [[Booms]].]]
+|[[Bestand:Stadhuis 1908.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg.''' De personen op de foto zijn vlnr: P. Heijltjes, Philips ([[Doetinchem]]), een [[Commiezen|commies]] die in de kost was bij [[Dijkman, Johannes Arnoldus|J. Dijkman]], Sara Heijman en Jan [[Booms]].]]
 |}

@@ Regel 14: / Regel 14: @@
 |[[Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|300px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen onder de kar.]]
 |[[Bestand:Hondenkar_Molenstraat_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar in de [[Molenstraat]] te [['s-Heerenberg]]]]
-|[[Bestand:Hondenkar_Stadhuus_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg.''' De personen op de foto zijn vlnr: ?, P. Heijltjes, Philips ([[Doetinchem]]), een [[Commiezen|commies]] die in de kost was bij [[Dijkman, Johannes Arnoldus|J. Dijkman]] en [[Frank, Sara|Sara Heijman]].]]
+|[[Bestand:Stadhuis 1908.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg.''' De personen op de foto zijn vlnr: P. Heijltjes, Philips ([[Doetinchem]]), een [[Commiezen|commies]] die in de kost was bij [[Dijkman, Johannes Arnoldus|J. Dijkman]], [[Frank, Sara|Sara Heijman]] en Jan [[Booms]].]]
 |}

@@ Regel 14: / Regel 14: @@
 |[[Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|300px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen onder de kar.]]
 |[[Bestand:Hondenkar_Molenstraat_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar in de [[Molenstraat]] te [['s-Heerenberg]]]]
-|[[Bestand:Hondenkar_Stadhuus_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg]]
+|[[Bestand:Hondenkar_Stadhuus_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg.''' De personen op de foto zijn vlnr: ?, P. Heijltjes, Philips ([[Doetinchem]]), een [[Commiezen|commies]] die in de kost was bij [[Dijkman, Johannes Arnoldus|J. Dijkman]] en [[Frank, Sara|Sara Heijman]].]]
 |}

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 [[Bestand:Hondenkar bij Te Wiel.jpg‎|right|400px|thumb|'''Een hondenkar met melkbussen bij [[Wiel, Theodorus te|Dorus te Wiel]] aan de [[Lugtenakkerstraat]] in [[Azewijn]]. Dorus en zijn vrouw Anna te Wiel-Evers staan rechts naast de deeldeur.]]
 == Geschiedenis ==
-'''Hondenkarren''' waren tot ver in de [[Vorige eeuw|20e eeuw]] een normaal verschijnsel in het straatbeeld. Ze werden getrokken door honden en waren een soort verkleinde – en goedkopere – versie van paard en wagen. Veel kleine middenstanders als [[bakkers]] en [[Melkboeren Zuivelhandelaren|melkboeren]] gebruikten hondenkarren bij het uitventen van hun waren.
+'''Hondenkarren''' waren tot ver in de [[Vorige eeuw|20e eeuw]] een normaal verschijnsel in het straatbeeld. Ze werden getrokken door honden en waren een soort verkleinde – en goedkopere – versie van paard en wagen. Veel kleine middenstanders als [[bakkers]] en [[Melkboeren Zuivelhandelaren|melkboeren]] gebruikten hondenkarren bij het uitventen van hun waren. Anderen boden met hun hondenkar hun diensten aan. Zo vervoerde [[Hendriksen, Jan|Posjentje Hendriksen]] zowel post als gebak.
 Anders dan bij paard en wagen het geval is, waren er hondenkarren waar de hond niet voor, maar onder de kar gespannen werd. Een voorbeeld hiervan is de hondenkar van melkboer was [[Mulling, Johannes Wilhelmus|Johan Mulling]] in [[Zeddam]], te zien op de linker foto hieronder. Er waren ook hondenkarren waar de hond áchter de kar liep.

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 [[Bestand:Hondenkar bij Te Wiel.jpg‎|right|350px|thumb|'''Een hondenkar met melkbussen bij [[Wiel, Theodorus te|Dorus te Wiel]] aan de [[Lugtenakkerstraat]] in Azewijn. Dorus en zijn vrouw Anna te Wiel-Evers staan rechts naast de deeldeur.]]
 [[Bestand:Hondenkar_Molenstraat_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Hondenkar in de [[Molenstraat]] te [['s-Heerenberg]]''']]
 == Geschiedenis ==
 '''Hondenkarren''' waren tot ver in de [[Vorige eeuw|20e eeuw]] een normaal verschijnsel in het straatbeeld. Ze werden getrokken door honden en waren een soort verkleinde – en goedkopere – versie van paard en wagen. Veel kleine middenstanders als [[bakkers]] en [[Melkboeren Zuivelhandelaren|melkboeren]] gebruikten hondenkarren bij het uitventen van hun waren.

@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 |[[Bestand:Hondenkar_Stadhuus_s-Heerenberg.jpg|right|350px|thumb|'''Een hondenkar voor het [[Het Raethuys|Stadhuis]] te 's-Heerenberg]]
 |}
 == Keuringsplaatsen ==
@@ Regel 60: / Regel 74: @@
 *Genoemde berichten uit De Graafschapbode op [http://www.delpher.nl Delpher]
 *[https://nl.wikipedia.org/wiki/Trekhondenwet Trekhondenwet] op Wikipedia
 [[Categorie:Verkeer en Vervoer]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-[[Bestand:Zeddam Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop_22.jpg‎|right|350px|thumb|''' Melkboer Johan Mulling met zijn hondenkar. De hond is ingespannen onder de kar.]]
+[[Bestand:Hondenkar bij Te Wiel.jpg‎|right|400px|thumb|'''Een hondenkar met melkbussen bij [[Wiel, Theodorus te|Dorus te Wiel]] aan de [[Lugtenakkerstraat]] in [[Azewijn]]. Dorus en zijn vrouw Anna te Wiel-Evers staan rechts naast de deeldeur.]]
 == Geschiedenis ==
 '''Hondenkarren''' waren tot ver in de [[Vorige eeuw|20e eeuw]] een normaal verschijnsel in het straatbeeld. Ze werden getrokken door honden en waren een soort verkleinde – en goedkopere – versie van paard en wagen. Veel kleine middenstanders als [[bakkers]] en [[Melkboeren Zuivelhandelaren|melkboeren]] gebruikten hondenkarren bij het uitventen van hun waren.
-Anders dan bij paard en wagen het geval is, waren er hondenkarren waar de hond niet voor, maar onder de kar gespannen werd. Een voorbeeld hiervan is de hondenkar van melkboer was [[Mulling, Johannes Wilhelmus|Johan Mulling]] in [[Zeddam]]. Er waren ook hondenkarren waar de hond áchter de kar liep.
+Anders dan bij paard en wagen het geval is, waren er hondenkarren waar de hond niet voor, maar onder de kar gespannen werd. Een voorbeeld hiervan is de hondenkar van melkboer was [[Mulling, Johannes Wilhelmus|Johan Mulling]] in [[Zeddam]], te zien op de linker foto hieronder. Er waren ook hondenkarren waar de hond áchter de kar liep.
-Aanvankelijk was het gebruik van honden als trekdier niet gereguleerd, maar dit veranderde met de Trekhondenwet van [[1910]]. Hondenkarhouders moesten van toen af aan een vergunning hebben en hun hond, kar en tuig jaarlijks laten keuren. Dat de eisen streng waren, blijkt uit het aantal honden dat afgekeurd werd. In januari [[1928]] werden dertien van de zestien hondendie in Zeddam ter keuring werden aangeboden, afgekeurd. In de [[gemeente Bergh]] als geheel werden toen 104 van de 170 honden afgekeurd.
+Aanvankelijk was het gebruik van honden als trekdier niet gereguleerd, maar dit veranderde met de Trekhondenwet van [[1910]]. Hondenkarhouders moesten van toen af aan een vergunning hebben en hun hond, kar en tuig jaarlijks laten keuren. Dat de eisen streng waren, blijkt uit het aantal honden dat afgekeurd werd. In januari [[1928]] werden dertien van de zestien honden die in Zeddam ter keuring werden aangeboden, afgekeurd. In de [[gemeente Bergh]] als geheel werden toen 104 van de 170 honden afgekeurd.
 Tegen de strenge keuring kwam protest vanuit de Berghse bevolking, en [[Politiek#Gemeenteraadsleden|raadslid]] [[Brandts, Everhardus Arnoldus Aloijsius|Brandts]] beklaagde zich in maart 1928 in de gemeenteraad over het voorschrift dat de begeleider niet op de hondenkar mocht zitten. Immers, zo zei Brandts, de hond loopt vaak zo hard dat hij niet bij te houden is. [[Smit, Hermanus Johannes|Burgemeester Smit]] zegde daarop toe een minder strenge keuring in overweging te nemen. Deze berichtgeving duidt erop dat gemeenten, tot op zekere hoogte, hun eigen keuringseisen konden opstellen.
 Het gebruik van honden als trekdier is pas sinds 1 januari [[1962]] verboden. Alleen voor sledehonden bestaat nog een uitzondering.
 == Keuringsplaatsen ==
@@ Regel 23: / Regel 26: @@
 !1932
 |-
-|[[Azewijn]]||[[Politie|Veldwachter]] [[Dorsthorst, Gradus Johannes te|Te Dorsthorst]]||[[Horeca|Café]] [['t Aschwinhuus|Alofs]]
+|Azewijn||[[Politie|Veldwachter]] [[Dorsthorst, Gradus Johannes te|Te Dorsthorst]]||[[Horeca|Café]] [['t Aschwinhuus|Alofs]]
 |-
 |[[Beek]]||[[Moorman, Antonius Wilhelmus Franciscus|Veldwachter Moorman]]||[[Boschzicht|Café Ten Bensel]]
 |-
-|[['s-Heerenberg]]||[[Politie|Politiebarak]]||[[Brandweer|Brandspuitenhuisje]]
+|'s-Heerenberg||[[Politie|Politiebarak]]||[[Brandweer|Brandspuitenhuisje]]
 |-
 |[[Kilder]]||[[Teunissen (Horeca Kilder)|Café Teunissen]]||Café Teunissen
@@ Regel 37: / Regel 40: @@
 == Krantenknipsels ==
-Enkele berichten uit [[Graafschapbode|De Graafschapbode]]. Klik op de afbeeldingen voor een vergroting.
+In [[Graafschapbode|De Graafschapbode]] verschenen regelmatig berichten en advertenties met betrekking tot trekhonden en hondenkarren.<br>Hieronder volgen enkele voorbeelden. Klik op de afbeeldingen voor een vergroting.
 <gallery>
 Bestand:Trekhonden 19280131 GB.jpg|<center>31 januari 1928</center>
@@ Regel 43: / Regel 48: @@
 Bestand:Trekhonden 19280316 GB.jpg|<center>16 maart 1928</center>
 Bestand:Trekhonden 19320808 GB.jpg|<center>8 augustus 1932</center>
 Bestand:Trekhonden 19390501 GB.jpg|<center>1 mei 1939</center>
 </gallery>
 == Bronnen==