Joodse begraafplaats - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Verwaarlozing */ link Frauenfelder

2024-12-05T09:16:03Z

‎Verwaarlozing: link Frauenfelder

Verre neef: /* De graven */ Tirosh

2023-08-28T12:08:44Z

‎De graven: Tirosh

Verre neef: redactie

2022-10-16T10:23:28Z

redactie

Benny Schuurman op 13 okt 2022 om 18:25

2022-10-13T18:25:11Z

Verre neef: /* Bronnen */ ON 111

2022-03-25T14:36:38Z

‎Bronnen: ON 111

Verre neef: /* De opening op 20 oktober 2021 */ Stads TV Bergh

2021-11-02T15:20:59Z

‎De opening op 20 oktober 2021: Stads TV Bergh

Verre neef: /* De opening op 20 oktober 2021 */ REGIO8

2021-10-27T14:19:47Z

‎De opening op 20 oktober 2021: REGIO8

Verre neef op 24 okt 2021 om 08:33

2021-10-24T08:33:16Z

Verre neef: /* Voor de Tweede Wereldoorlog */ interne link

2021-09-23T03:46:50Z

‎Voor de Tweede Wereldoorlog: interne link

Verre neef: /* Zandafgraving */ 1927

2021-09-21T06:59:38Z

‎Zandafgraving: 1927

@@ Regel 53: / Regel 53: @@
 De Doetinchemse Joodse Gemeente zag geen kans de begraafplaats in 's-Heerenberg te onderhouden en stelde de toenmalige gemeente Bergh een ruil voor: Bergh zou de kaarsenkroon uit de [[synagoge]] aan [[Kattenburg, Het|Het Kattenburg]] krijgen als zij het onderhoud op zich zou nemen. De kaarsenkroon hing op dat moment toch al in de burgemeesterskamer van [[Het Raethuys|het stadhuis]] aan de [[Hofstraat]]. De gemeente aanvaardde de ruil op 14 februari [[1949]], waarna de [[Stichting Huis Bergh]] het onderhoud in 1954 overnam (en, zoals hierboven al vermeld, een deel van de in 1894 afgestane grond terugkreeg).
-Toch verwaarloosde de begraafplaats meer en meer. Bomen en struiken schoten op en de afrastering van palen en prikkeldraad was onwaardig. Op 18 juni [[2002]] kreeg de begraafplaats weliswaar de status van [[Monumenten|gemeentelijk monument]] (nr. 73), maar het verval ging langzaam maar zeker door. Frits Frauenfelder, [[:Categorie:Bestuur|bestuurslid]] van de [[Heemkundekring Bergh]], nam in april [[2019]] het initiatief de begraafplaats te laten opknappen, waarbij [[Politiek#Wethouders|wethouder]] [[Esselink-Mijnen, Ruth|Ruth Mijnen]] zich namens de [[gemeente Montferland]] aansloot. Met verdere steun van de Stichting Huis Bergh en het Nederlands Israëlitische Kerkgenootschap (NIK), dat eigenaar is van de begraafplaats, kon de opknapbeurt in juli [[2020]] van start gaan. Rotary Bergh zorgt in het vervolg voor regelmatig onderhoud.
+Toch verwaarloosde de begraafplaats meer en meer. Bomen en struiken schoten op en de afrastering van palen en prikkeldraad was onwaardig. Op 18 juni [[2002]] kreeg de begraafplaats weliswaar de status van [[Monumenten|gemeentelijk monument]] (nr. 73), maar het verval ging langzaam maar zeker door. [[Frauenfelder, Frits|Frits Frauenfelder]], [[:Categorie:Bestuur|bestuurslid]] van de [[Heemkundekring Bergh]], nam in april [[2019]] het initiatief de begraafplaats te laten opknappen, waarbij [[Politiek#Wethouders|wethouder]] [[Esselink-Mijnen, Ruth|Ruth Mijnen]] zich namens de [[gemeente Montferland]] aansloot. Met verdere steun van de Stichting Huis Bergh en het Nederlands Israëlitische Kerkgenootschap (NIK), dat eigenaar is van de begraafplaats, kon de opknapbeurt in juli [[2020]] van start gaan. Rotary Bergh zorgt in het vervolg voor regelmatig onderhoud.
 Bij de renovatie werd de Joodse wet- en regelgeving in acht werd genomen. De Nederlandse Staat had al in [[1814]] gegarandeerd dat alle Joodse graven en begraafplaatsen in ons land kunnen rekenen op het eeuwigdurend grafrecht. Dit recht komt direct voort uit de Tora, de Hebreeuwse Bijbel. Graven zijn volgens het Jodendom eeuwig en mogen dus niet geruimd worden.

← Oudere versie		Versie van 28 aug 2023 om 12:08
Regel 101:		Regel 101:

	Op de graven 2 en 5 na, heeft iedereen een familierelatie met een of meer van de andere hier begraven personen; als echtgenoot of echtgenote, als ouder, kind, broer of zus. Op het oude gedeelte komen al deze familierelaties voor, maar op het nieuwe gedeelte gaat het bijna uitsluitend om echtparen. Van vier van deze zes echtparen zijn in de oorlog kinderen en kleinkinderen omgekomen [[:Categorie:Joodse oorlogsslachtoffers\|in de Holocaust]]. Dit zijn de echtparen [[Rosenberg, Gotfried\|Rosenberg]]–[[Jacobs, Evelina\|Jacobs]] (graven 19 en 22), [[Hijmans, Hartog\|Hijmans]]–[[Wertheim, Sebilla\|Wertheim]] (graven 12 en 20) [[Straus, Joseph (1854)\|Straus]]– [[Hertz, Sara\|Hertz]] (graven 14 en 16) en [[Cohen, Izaak\|Cohen]]–[[Winter, Jeannetta de\|De Winter]] (graven 17 en 23). Meerdere van hen woonden in 's-Heerenberg toen zijn weggevoerd werden.		Op de graven 2 en 5 na, heeft iedereen een familierelatie met een of meer van de andere hier begraven personen; als echtgenoot of echtgenote, als ouder, kind, broer of zus. Op het oude gedeelte komen al deze familierelaties voor, maar op het nieuwe gedeelte gaat het bijna uitsluitend om echtparen. Van vier van deze zes echtparen zijn in de oorlog kinderen en kleinkinderen omgekomen [[:Categorie:Joodse oorlogsslachtoffers\|in de Holocaust]]. Dit zijn de echtparen [[Rosenberg, Gotfried\|Rosenberg]]–[[Jacobs, Evelina\|Jacobs]] (graven 19 en 22), [[Hijmans, Hartog\|Hijmans]]–[[Wertheim, Sebilla\|Wertheim]] (graven 12 en 20) [[Straus, Joseph (1854)\|Straus]]– [[Hertz, Sara\|Hertz]] (graven 14 en 16) en [[Cohen, Izaak\|Cohen]]–[[Winter, Jeannetta de\|De Winter]] (graven 17 en 23). Meerdere van hen woonden in 's-Heerenberg toen zijn weggevoerd werden.
		+
		+	Beni Tirosh uit Israël, kleinzoon van Joseph Straus en Sara Hertz, heeft op 26 juni [[2023]] samen met zijn vrouw Sofi de graven van zijn grootouders (nr. 14 en nr. 16) bezocht.

	=== Graffoto's ===		=== Graffoto's ===

@@ Regel 131: / Regel 131: @@
 Bestand:Graf Izaak Cohen.jpg|<center>23.<br>[[Cohen, Izaak|Izaak Cohen]],<br>zoon van 15,<br>echtgenoot van 17
 ‎</gallery>
 === Enkele overzichtsfoto's ===
@@ Regel 155: / Regel 162: @@
 B&W keurden de afrastering dus af. Aangezien de overgangstermijn van vijf jaar verstreken was, gaven Gedeputeerde Staten toen bevel de Joodse begraafplaats te laten sluiten. De Joodse gemeenschap reageerde met ontzetting; zij was immers te arm om een goede afrastering te kunnen betalen. De bestuurders van de Joodse Gemeente, [[Zwaab, Barend Meijer|Barend Zwaab]] en [[Goedhart, Hartog|Hartog Goedhart]], deden B&W daarom op 6 oktober 1874 het voorstel de begraafplaats alleen nog te gebruiken voor grafbezoek en een nieuwe, kleinere begraafplaats te openen met een afrastering die wél aan de voorschriften voldeed. Nadat was verduidelijkt dat de nieuwe begraafplaats niet echt nieuw was, maar het nog ongebruikte deel van de bestaande begraafplaats betrof, gaven Gedeputeerde Staten op 10 november hun goedkeuring.
+{|
 |- valign=top
 |[[Bestand:JBP 19130905 GB.jpg|thumb|300px|<center>'''Uit ''De Graafschapbode'' van 5 september 1913</center>]]
@@ Regel 167: / Regel 174: @@
 Na het hek van Sally en Maurits hebben er afrasteringen van houten palen en prikkeldraad en grofmazig gaas om de begraafplaats gestaan. Bij de renovatie in 2021 is dit alles vervangen door een groen hekwerk van dubbelstaafmatten met dito poort. Het is te zien op de foto's van de graven 20–23.
 = Bronnen =
 *[[Bevolkingsregister|Bevolkingsregister Bergh]]

@@ Regel 155: / Regel 155: @@
 B&W keurden de afrastering dus af. Aangezien de overgangstermijn van vijf jaar verstreken was, gaven Gedeputeerde Staten toen bevel de Joodse begraafplaats te laten sluiten. De Joodse gemeenschap reageerde met ontzetting; zij was immers te arm om een goede afrastering te kunnen betalen. De bestuurders van de Joodse Gemeente, [[Zwaab, Barend Meijer|Barend Zwaab]] en [[Goedhart, Hartog|Hartog Goedhart]], deden B&W daarom op 6 oktober 1874 het voorstel de begraafplaats alleen nog te gebruiken voor grafbezoek en een nieuwe, kleinere begraafplaats te openen met een afrastering die wél aan de voorschriften voldeed. Nadat was verduidelijkt dat de nieuwe begraafplaats niet echt nieuw was, maar het nog ongebruikte deel van de bestaande begraafplaats betrof, gaven Gedeputeerde Staten op 10 november hun goedkeuring.
-{|
 |- valign=top
 |[[Bestand:JBP 19130905 GB.jpg|thumb|300px|<center>'''Uit ''De Graafschapbode'' van 5 september 1913</center>]]
@@ Regel 166: / Regel 166: @@
 Na het hek van Sally en Maurits hebben er afrasteringen van houten palen en prikkeldraad en grofmazig gaas om de begraafplaats gestaan. Bij de renovatie in 2021 is dit alles vervangen door een groen hekwerk van dubbelstaafmatten met dito poort. Het is te zien op de foto's van de graven 20–23.
-−
 = Bronnen =
 *[[Bevolkingsregister|Bevolkingsregister Bergh]]

@@ Regel 171: / Regel 171: @@
 *[http://www.stenenarchief.nl Stenen Archief]
 *[[Hoogakker, Jan|Jan Hoogakker]] in [[Old Ni-js 027|Old Ni-js nr. 27]], blz. 79 en [[Old Ni-js 075|nr. 75]], blz. 16-20
 *[[Gemeentearchief Bergh]], archieftoegang 0159 Gemeentebestuur Bergh, (1811) 1821-1942 (1971), inventarisnummers 278 en 1499
 *[https://zuurdiek.nl/tekst-wet-betrekkelijk-begraven-lijken-begraafplaatsen-en-begrafenisregten-1869/ Begraafwet 1869]

@@ Regel 86: / Regel 86: @@
 </gallery>
-[[REGIO8]] maakte [https://www.regio8.nl/joodse-begraafplaats-s-heerenberg-heropend/nieuws/item?1180116 deze reportage] van de gebeurtenis.
+*[[Stads TV Bergh]] was bij de opening aanwezig en maakte [https://www.stadstvbergh.nl/heropening-joodse-begraafplaats/ deze reportage].
 = De begraafplaats =

@@ Regel 85: / Regel 85: @@
 Bestand:Opening JBP 5.jpg|<center>De graven 7, 8 en 9 en de informatieborden.</center>
 </gallery>
 = De begraafplaats =
 == De graven ==

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 Na [[1890]] was uitbreiding noodzakelijk, omdat de begraafplaats vol begon te raken. De omliggende gronden waren bezit van [[Huis Bergh]], zodat [[Straus, Joseph (1854)|Joseph Straus]], de voorman van de Joodse Gemeente, op 4 april [[1892]] een brief schreef aan [[Leopold van Hohenzollern|vorst Leopold]], [[Graven Van den Bergh|graaf van Bergh]], met het verzoek een perceel af te staan. Dat moest vanwege de ongunstige financiële toestand van de Joodse Gemeente wel kosteloos gebeuren. Al op 9 mei 1892 antwoordde [[Administrateurs en Rentmeesters Huis Bergh|rentmeester]] [[Meijer, Laurentius|Meijer]] dat het vorst Leopold had behaagd perceel K735 "ontentgeldelijk" af te staan. De officiële overdrachtsdatum werd uiteindelijk 22 juni [[1894]], waarbij de Joodse Gemeente ''f'' 30,- betaalde voor een pro forma koopcontract, inclusief vertaalkosten. Op 18 juli 1894 keurde ook de ''Hofkammer'' aan de [[Karlstraße]] in [[Sigmaringen]] de transactie goed.
-Geldgebrek noodzaakte de Joodse Gemeente in 1909 zo'n driekwart van perceel K735 te verkopen. De helft van het resterende deel werd in [[1954]] aan Huis Bergh teruggegeven, waarmee de begraafplaats zijn huidige omvang van 2560 m2 kreeg. De helft die Huis Bergh terugkreeg, is bij de renovatie in [[2021]] weer bij de begraafplaats getrokken. Dit is het gedeelte waar nu de vier educatieve borden staan. Een grenssteen bakent dit gedeelte af.
+Geldgebrek noodzaakte de Joodse Gemeente in [[1909]] zo'n driekwart van perceel K735 te verkopen. De helft van het resterende deel werd in [[1954]] aan Huis Bergh teruggegeven, waarmee de begraafplaats zijn huidige omvang van 2560 m2 kreeg. De helft die Huis Bergh terugkreeg, is bij de renovatie in [[2021]] weer bij de begraafplaats getrokken. Dit is het gedeelte waar nu de vier educatieve borden staan. Een grenssteen van Huis Bergh bakent dit gedeelte af.
 Op de [[topografische kaarten]] die vanaf [[1850]] verschijnen, is de begraafplaats duidelijk aangegeven, tot hij op de editie van [[1956]] ineens verdwenen is. In die tijd werden deze kaarten al gemaakt op basis van luchtfoto's, en blijkbaar was de begraafplaats toen al zo overwoekerd door bomen en struiken, dat hij vanuit de lucht niet meer te onderscheiden was.
@@ Regel 30: / Regel 30: @@
 === Zandafgraving ===
-Een groot deel van de [[Oude Algemene Begraafplaats 's-Heerenberg|algemene begraafplaats]] naast de Joodse begraafplaats is vanaf [[1908]] afgegraven voor [[zandwinning]] . De afgraving is te zien op de luchtfoto uit [[1927]] hieronder. De Joodse begraafplaats ligt tussen de afgraving en de weg langs de bosrand. Verder naar links staat het lijkenhuisje (zie 2.2). Heuvelopwaarts is de ''molen achter het Jodenkerkhof'' te zien.
+Een groot deel van de [[Oude Algemene Begraafplaats 's-Heerenberg|algemene begraafplaats]] naast de Joodse begraafplaats is vanaf [[1908]] afgegraven voor [[zandwinning]]. De afgraving is te zien op de luchtfoto uit [[1927]] hieronder. De Joodse begraafplaats ligt tussen de afgraving en de weg langs de bosrand. Verder naar links staat het lijkenhuisje (zie 2.2). Heuvelopwaarts is de ''molen achter het Jodenkerkhof'' te zien.
 Het afgegraven zand was aanvankelijk bestemd voor de bouw van het [[Patersklooster]], maar uit onderstand krantenbericht blijkt dat de zandwinning nog zeker tot [[1928]] is doorgegaan. Het ontstane zandgat is daarna gebruikt als vuilstortplaats? Dat heeft niet langer dan tot 21 mei [[1933]] geduurd.
 {|
 |- valign=top
@@ Regel 43: / Regel 43: @@
 In de [[Tweede Wereldoorlog]] hebben op deze begraafplaats nog twee begrafenissen plaatsgevonden; in november [[1940]] van [[Jacobs, Evelina|Evelina Rosenberg-Jacobs]] en in maart [[1942]] van [[Cohen, Izaak|Izaak Cohen]].
-Een bizar feit is dat [[Canadese bevrijders]] hier aan het eind van de oorlog 22 [[Duitse oorlogsslachtoffers WO II#Duitsers tijdelijk begraven in 's-Heerenberg|gesneuvelde Duitse militairen]] hebben begraven. Elf van hen waren aan hun verwondingen bezweken in de ''[[2nd Canadian Casualty Clearing Station]]'', een Canadees hospitaal in het [[Patersklooster]] in 's-Heerenberg. Op hun graven stond de afkorting D/W (''Died of Wounds''). Al deze militairen zijn op 19 oktober [[1950]] herbegraven op de Duitse militaire begraafplaats in Ysselsteyn.
+Een bizar feit is dat [[Canadese bevrijders]] hier aan het eind van de oorlog 22 [[Duitse oorlogsslachtoffers WO II#Duitsers tijdelijk begraven in 's-Heerenberg|gesneuvelde Duitse militairen]] hebben begraven. Mogelijk vonden zij de "vrijwel lege" begraafplaats een geschikte plek om de Duitse doden te begraven.
 == Na de Tweede Wereldoorlog ==
 De verwaarlozing begon na de Tweede Wereldoorlog, toen het voor de resterende Joodse gemeenschap in Nederland onhaalbaar was geworden haar ongeveer 250 begraafplaatsen goed te onderhouden; ook die in de [[gemeente Bergh]] niet. De 's-Heerenbergse Joden die de oorlog hadden overleefd – in de meeste gevallen door [[Onderduikers|onder te duiken]] – keerden niet terug naar de stad of vertrokken in de eerste naoorlogse jaren. De bezittingen van de Joodse Gemeente in 's-Heerenberg, waaronder de begraafplaats, werden toen overgedragen aan de Joodse Gemeente in [[Doetinchem]].
 De Doetinchemse Joodse Gemeente zag geen kans de begraafplaats in 's-Heerenberg te onderhouden en stelde de toenmalige gemeente Bergh een ruil voor: Bergh zou de kaarsenkroon uit de [[synagoge]] aan [[Kattenburg, Het|Het Kattenburg]] krijgen als zij het onderhoud op zich zou nemen. De kaarsenkroon hing op dat moment toch al in de burgemeesterskamer van [[Het Raethuys|het stadhuis]] aan de [[Hofstraat]]. De gemeente aanvaardde de ruil op 14 februari [[1949]], waarna de [[Stichting Huis Bergh]] het onderhoud in 1954 overnam (en, zoals hierboven al vermeld, een deel van de in 1894 afgestane grond terugkreeg).
-Toch verwaarloosde de begraafplaats meer en meer. Bomen en struiken schoten op en de afrastering van palen en prikkeldraad was onwaardig. Op 18 juni [[2002]] kreeg de begraafplaats weliswaar de status van [[Monumenten|gemeentelijk monument]] (nr. 73), maar het verval ging langzaam maar zeker door. Frits Frauenfelder, [[:Categorie:Bestuur|bestuurslid]] van de [[Heemkundekring Bergh]], nam in april [[2019]] het initiatief de begraafplaats te laten opknappen, waarbij [[Politiek#Wethouders|wethouder]] [[Esselink-Mijnen, Ruth|Ruth Mijnen]] zich namens de [[gemeente Montferland]] aansloot. Met verdere steun van de Stichting Huis Bergh en het Nederlands Israëlitische Kerkgenootschap (NIK), dat eigenaar is van de begraafplaats, kon de opknapbeurt in juli [[2020]] van start gaan.
+Toch verwaarloosde de begraafplaats meer en meer. Bomen en struiken schoten op en de afrastering van palen en prikkeldraad was onwaardig. Op 18 juni [[2002]] kreeg de begraafplaats weliswaar de status van [[Monumenten|gemeentelijk monument]] (nr. 73), maar het verval ging langzaam maar zeker door. Frits Frauenfelder, [[:Categorie:Bestuur|bestuurslid]] van de [[Heemkundekring Bergh]], nam in april [[2019]] het initiatief de begraafplaats te laten opknappen, waarbij [[Politiek#Wethouders|wethouder]] [[Esselink-Mijnen, Ruth|Ruth Mijnen]] zich namens de [[gemeente Montferland]] aansloot. Met verdere steun van de Stichting Huis Bergh en het Nederlands Israëlitische Kerkgenootschap (NIK), dat eigenaar is van de begraafplaats, kon de opknapbeurt in juli [[2020]] van start gaan. Rotary Bergh zorgt in het vervolg voor regelmatig onderhoud.
-Daarbij werd de Joodse wet- en regelgeving in acht werd genomen. De Nederlandse Staat had al in [[1814]] gegarandeerd dat alle Joodse graven en begraafplaatsen in ons land kunnen rekenen op het eeuwigdurend grafrecht. Dit recht komt direct voort uit de Tora, de Hebreeuwse Bijbel. Graven zijn volgens het Jodendom eeuwig en mogen dus niet geruimd worden.
+Bij de renovatie werd de Joodse wet- en regelgeving in acht werd genomen. De Nederlandse Staat had al in [[1814]] gegarandeerd dat alle Joodse graven en begraafplaatsen in ons land kunnen rekenen op het eeuwigdurend grafrecht. Dit recht komt direct voort uit de Tora, de Hebreeuwse Bijbel. Graven zijn volgens het Jodendom eeuwig en mogen dus niet geruimd worden.
-De geraamde kosten van €41.350 konden door subsidies en donaties worden gedekt. Het plan is de begraafplaats op te nemen in een lesprogramma voor de groepen 6, 7 en 8. Op 22 februari [[2021]] is begonnen met het kappen van de bomen. De opening is gepland voor 20 oktober 2021, waarna de begraafplaats onder voorwaarden toegankelijk zal zijn voor het publiek. Rotary Bergh zorgt nu voor regelmatig onderhoud.
+Als onderdeel van de renovatie zijn er vier educatieve informatieborden geplaatst. Het eerste gaat over de begraafplaats als geheel en vertelt ook iets over de Joodse gemeenschap in 's-Heerenberg vóór de Tweede Wereldoorlog. Het tweede bord gaat over de graven zelf. De laatste twee borden vertellen over twee mannen die hier begraven liggen en hun nakomelingen, [[Straus, Joseph (1854)|Joseph Straus]] (graf 14) en [[Cohen, Izaak|Izaak Cohen]] (graf 23).
 === Werk in uitvoering in 2021 ===
@@ Regel 60: / Regel 65: @@
 |- valign=top
 |[[Bestand:JBverkl.JPG|thumb|400px|<center>'''Aanzicht op 22 februari nadat de bomen gekapt waren.</center>]]
-|[[Bestand:LUCHTFOTO ROBIN SOMMERS overzicht.jpg|thumb|300px|<center>'''Luchtfoto op 26 februari. De lichte stippen zijn de stompen van de gekapte bomen.</center>]]
+|[[Bestand:LUCHTFOTO ROBIN SOMMERS overzicht.jpg|thumb|280px|<center>'''Luchtfoto op 26 februari. De lichte stippen zijn de stompen van de gekapte bomen.</center>]]
 |[[Bestand:20210527 182516.jpg|thumb|300px|<center>'''De opgeschoonde begraafplaats op 27 mei.</center>]]
 |}
 = De begraafplaats =
 == De graven ==
 Op deze begraafplaats stonden sinds jaar en dag 22 grafstenen, waarvan de oudste uit [[1832]] stamt en de jongste uit 1942. Bij de brand in augustus 1911 zijn ten minste twee grafstenen verbrokkeld, zodat er voordien wellicht 24 grafstenen waren. Aangezien uit de geschiedenis bekend is dat er veel meer graven moeten zijn, werd in het kader van de renovatie een zoekactie met prikstokken uitgevoerd. Hierbij werd inderdaad een weggezakte grafsteen gevonden. Hij was in stukken gebroken, maar kon na reparatie als 23e steen op zijn oorspronkelijk plek teruggeplaatst worden (graf 2). Ook werden enkele brokstukken van grafstenen gevonden.

@@ Regel 9: / Regel 9: @@
 Geldgebrek noodzaakte de Joodse Gemeente in 1909 zo'n driekwart van perceel K735 te verkopen. De helft van het resterende deel werd in [[1954]] aan Huis Bergh teruggegeven, waarmee de begraafplaats zijn huidige omvang van 2560 m2 kreeg. De helft die Huis Bergh terugkreeg, is bij de renovatie in [[2021]] weer bij de begraafplaats getrokken. Dit is het gedeelte waar nu de vier educatieve borden staan. Een grenssteen bakent dit gedeelte af.
-Op de topografische kaarten die vanaf [[1850]] verschijnen, is de begraafplaats duidelijk aangegeven, tot hij op de editie van [[1956]] ineens verdwenen is. In die tijd werden deze kaarten al gemaakt op basis van luchtfoto's, en blijkbaar was de begraafplaats toen al zo overwoekerd door bomen en struiken, dat hij vanuit de lucht niet meer te onderscheiden was.
+Op de [[topografische kaarten]] die vanaf [[1850]] verschijnen, is de begraafplaats duidelijk aangegeven, tot hij op de editie van [[1956]] ineens verdwenen is. In die tijd werden deze kaarten al gemaakt op basis van luchtfoto's, en blijkbaar was de begraafplaats toen al zo overwoekerd door bomen en struiken, dat hij vanuit de lucht niet meer te onderscheiden was.
 De meeste van de huidige grafstenen staan op het gedeelte dat in 1894 is verkregen; alleen de negen oudste grafstenen staan verspreid op het oude gedeelte. Dit gedeelte oogt verder leeg, terwijl het, gezien de uitbreiding in 1894, zo goed als vol is. Aangenomen wordt dat de graftekens in de loop der tijd verdwenen zijn, wellicht omdat ze van hout waren.