Limburg Stirum, Agnes van - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Het Vredener Hongerdoek */ typo

2020-02-01T13:52:19Z

‎Het Vredener Hongerdoek: typo

Verre neef: /* Bronnen */

2019-06-29T12:00:38Z

‎Bronnen

Verre neef: /* Abdis van het Stift Elten */ Agnesstraße

2019-06-29T11:59:56Z

‎Abdis van het Stift Elten: Agnesstraße

Verre neef: Veronica van Limburg Stirum

2019-06-27T12:30:13Z

Veronica van Limburg Stirum

Verre neef: /* Het Vredener Hongerdoek */ Foto en kleine aanvulling

2019-06-22T05:27:08Z

‎Het Vredener Hongerdoek: Foto en kleine aanvulling

Verre neef: interne link

2019-05-20T14:35:37Z

interne link

Verre neef: /* Bronnen */ Urkunden

2019-05-02T06:11:37Z

‎Bronnen: Urkunden

Verre neef: /* Het Vredener Hongerdoek */ correctie

2019-04-26T12:14:38Z

‎Het Vredener Hongerdoek: correctie

Verre neef: Vredener Hongerdoek

2019-04-24T15:16:26Z

Vredener Hongerdoek

Verre neef: aanvulling uit genoemde bronnen

2019-04-15T15:15:21Z

aanvulling uit genoemde bronnen

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 #Jezus wordt gegeseld
 #Jezus krijgt de doornenkroon op zijn hoofd
-#''Ecce Homo'' ("Zie de mens", zie Pontius Pilatus toen hij de gegeselde Jezus met zijn doornenkroon zag)
+#''Ecce Homo'' ("Zie de mens", zei Pontius Pilatus toen hij de gegeselde Jezus met zijn doornenkroon zag)
 #Jezus neemt het kruis op zich (= II)
 #Jezus sterft aan het kruis (= VII)

@@ Regel 61: / Regel 61: @@
 *[[Archief Huis Bergh]], briefregest 5857
 *[http://www.archive.nrw.de ''Landesarchiv NRW Abteilung Rheinland''] ''Urkunden AA 0231 120.68.01-02 Stift Elten, Urkunden'' 1, 307, 314
 [[Categorie:Abdissen Stift Elten]]

@@ Regel 4: / Regel 4: @@
 In [[1604]] was abdis Agnes kandidaat voor het ambt van abdis van het stift Essen. Tot nieuwe abdis werd echter haar verre nicht [[Elisabeth van den Bergh (1581-1614)|Elisabeth van den Bergh]] gekozen.
-Op 10 september [[1621]] benoemde zij [[Salm-Reifferscheidt, Maria Sophia van|Maria Sophia van Salm-Reifferscheidt]] tot kanunnikes in het Stift Elten. Deze Maria Sophia zou abdis Agnes opvolgen in Elten, Borghorst en Vreden. Dit gebeurde nadat abdis Agnes op 2 januari [[1645]], 81 jaar oud, stief in het Stift Vreden, waar zij ook werd begraven. Haar overlijden is niet ingeschreven in het [[Necrologium van Elten]], waarschijnlijk omdat zij niet in [[Elten]] is overleden.
+Op 10 september [[1621]] benoemde zij [[Salm-Reifferscheidt, Maria Sophia van|Maria Sophia van Salm-Reifferscheidt]] tot kanunnikes in het Stift Elten. Deze Maria Sophia zou abdis Agnes opvolgen in Elten, Borghorst en Vreden. Dit gebeurde nadat abdis Agnes op 2 januari [[1645]], 81 jaar oud, stief in het Stift Vreden, waar zij ook werd begraven. De ''Agnesstraße'' in Vreden is naar haar vernoemd.
 == Het Vredener Hongerdoek ==

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 '''Agnes van Limburg Stirum''' werd op 3 april [[1603]] gekozen tot eenentwintigste abdis van het [[Stift Elten]]. Zij was de opvolgster van [[Manderscheid-Blankenheim, Margaretha van|Margaretha van Manderscheid-Blankenheim]]. Ter onderscheid van [[Bronckhorst, Agnes van|Agnes van Bronckhorst]], die regeerde van [[1443]] tot [[1475]], wordt zij wel aangeduid als abdis Agnes II. In de jaren na haar verkiezing werd zij tevens abdis van drie stiften in [[Westfalen]]: Borghorst (geen verkiezingsjaar bekend), Freckenhorst (gekozen in [[1614]]) en Vreden (gekozen in of voor [[1619]]). Sinds haar verkiezing in Vreden verbleef zij meestal daar.
-In [[1604]], was abdis Agnes kandidaat voor het ambt van abdis van het stift Essen. Tot nieuwe abdis werd echter haar verre nicht [[Elisabeth van den Bergh (1581-1614)|Elisabeth van den Bergh]] gekozen.
+In [[1604]] was abdis Agnes kandidaat voor het ambt van abdis van het stift Essen. Tot nieuwe abdis werd echter haar verre nicht [[Elisabeth van den Bergh (1581-1614)|Elisabeth van den Bergh]] gekozen.
-Op 10 september [[1621]] benoemde zij [[Salm-Reifferscheidt, Maria Sophia van|Maria Sophia van Salm-Reifferscheidt]] tot kanunnikes in het Stift Elten. Zij zou abdis Agnes opvolgen in Elten, Borghorst en Vreden. Dit gebeurde nadat abdis Agnes op 2 januari [[1645]], 81 jaar oud, stief in het Stift Vreden, waar zij ook werd begraven. Haar overlijden is niet ingeschreven in het [[Necrologium van Elten]].
+Op 10 september [[1621]] benoemde zij [[Salm-Reifferscheidt, Maria Sophia van|Maria Sophia van Salm-Reifferscheidt]] tot kanunnikes in het Stift Elten. Deze Maria Sophia zou abdis Agnes opvolgen in Elten, Borghorst en Vreden. Dit gebeurde nadat abdis Agnes op 2 januari [[1645]], 81 jaar oud, stief in het Stift Vreden, waar zij ook werd begraven. Haar overlijden is niet ingeschreven in het [[Necrologium van Elten]], waarschijnlijk omdat zij niet in [[Elten]] is overleden.
 == Het Vredener Hongerdoek ==
@@ Regel 46: / Regel 46: @@
 Het [[Archief Huis Bergh|archief]] van [[Huis Bergh]] bewaart een brief van Agnes van Limburg Stirum aan haar verre nicht Magdalena of [[Catharina van den Bergh]] (het is niet duidelijk aan wie van de twee). Zij bedankt daarin voor een ontvangen bief en vertelt over haar familie en haar gezondheid, en nodigt haar verre nicht uit te komen logeren. De datering van de brief is onduidelijk, maar hij moet zijn geschreven voor Agnes als jong meisje in het Stift Elten is ingetreden. Zij schreef de brief in het familiebezit Styrum, destijds een heerlijkheid tussen Duisburg en Essen.
 ==Bronnen==

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 == Het Vredener Hongerdoek ==
 In 1619 schonk abdis Agnes de stiftskerk in Vreden een hongerdoek. Een hongerdoek, ook vastendoek genoemd, is een doek waarmee gedurende de vastentijd afbeeldingen van Jezus (meestal een kruisbeeld) werden afgeschermd. Vaak werd het tussen het middenschip van de kerk en het priesterkoor opgehangen.
 Op het ''Vredener Hungertuch'' van 4,85 bij 4,50 meter zijn elf kruiswegstaties afgebeeld. Op de kruisingen van de witte banen die de staties scheiden, zijn bovenaan de vier evangelisten afgebeeld en daaronder zestien familiewapens uit abdis Agnes' stamboom. Hiermee bewees zij dat zij tot de hoge adel behoorde. Het [[wapen van de graven van Bergh]] staat rechts tussen de tweede en derde statie in de linker kolom. Het is spiegelbeeldig afgebeeld, waarschijnlijk omdat het in de linker helft van het doek staat. Zoiets gebeurde wel vaker, zoals bijvoorbeeld op de grafsteen van [[Elisabeth van den Bergh (1581-1614)|Elisabeth van den Bergh]].
-De tekst onder de grote statie in het midden vermeldt dat abdis Agnes het hongerdoek heeft laten maken ter ere van het lijden van onze Heer en aan de kerk van Sint Felicitas heeft gegeven. De Vredener stifstkerk is gewijd aan Sint Felicitas. De tekst daaronder is in [[1826]] toegevoegd ter herinnering aan een restauratie door [[Salm-Reifferscheidt, Christina van|Christina van Salm-Reifferscheidt]] met steun van de stiftsdames von Limpens en Meyer zu Stritholt. Van [[1972]] tot [[1975]] is het hongerdoek gerestaureerd in het textielmuseum in Krefeld, waarna het in een vitrine in de voormalige stiftskerk in Vreden werd tentoongesteld. Toen de vitrine niet meer aan de eisen van de tijd voldeed, werd het hongerdoek opgeborgen, maar de verwachting is dat het binnenkort in een nieuwe vitrine weer te zien zal zijn.
+De tekst onder de grote statie in het midden vermeldt dat abdis Agnes het hongerdoek heeft laten maken ter ere van het lijden van onze Heer en aan de kerk van Sint Felicitas heeft gegeven. De Vredener stifstkerk is gewijd aan Sint Felicitas. De tekst daaronder is in [[1826]] toegevoegd ter herinnering aan een restauratie door [[Salm-Reifferscheidt, Christina van|Christina van Salm-Reifferscheidt]] met steun van de stiftsdames von Limpens en Meyer zu Stritholt. Van [[1972]] tot [[1975]] is het hongerdoek gerestaureerd in het textielmuseum in Krefeld, waarna het in een vitrine in de voormalige stiftskerk in Vreden werd tentoongesteld. Toen de vitrine niet meer aan de eisen van de tijd voldeed, werd het hongerdoek opgeborgen, maar de verwachting is dat het binnenkort in een nieuwe vitrine weer te zien zal zijn. Tot zolang hangt er een op plastic gedrukte replica van het hongerdoek op de plaats waar de vitrine komt te staan.
-[[Bestand:Vredener Hongerdoek 1619.jpg|thumb|right|400px|<center>'''Het hongerdoek dat abdis Agnes in 1619<br>aan het Stift Vreden schonk.</center>]]
 De staties op het Vredener Hongerdoek komen niet overeen met de veertien staties zoals paus Clemens XII die tussen [[1730]] en [[1740]] heeft vastgelegd. Zie voor deze staties de [[Kruisweg in het Stadspark]] van [['s-Heerenberg]]. Hiervan komen er maar vier voor op het Vredener Hongerdoek (I, II, VII en XIV). De staties op het hongerdoek zijn van linksboven naar rechtsbeneden als volgt, waarbij nummer 9 de grote statie in het midden is:
 #Het Laatste Avondmaal

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 #Jezus sterft aan het kruis (= VII)
 #Jezus wordt in het graf gelegd (= XIV)
-#Jezus verrijst uit de doden
+#Jezus verrijst uit de dood
 <br clear=all/>
 == De Tachtigjarige Oorlog ==
 Abdis Agnes regeerde in roerige tijden. Haar verkiezing vond plaats in [[Emmerik]], waar de stiftsdames sinds [[1585]] of kort daarvoor woonden. Hoewel het Stift Elten geen deel uitmaakte van de Nederlanden, had het geweld van de [[Tachtigjarige Oorlog|Tachtigjarige oorlog]] hen gedwongen een veilig heenkomen te zoeken in het hertogdom [[Kleef]]. Toen in [[1618]] in [[Duitsland]] de Dertigjarige Oorlog uitbrak, was het ook daar met de rust gedaan.

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-'''Agnes van Limburg-Styrum und Bronckhorst''' (* 18 september [[1563]], Wildenborg - † 2 januari [[1645]], Vreden) was de dochter van Hermann Georg van Limburg-Styrum en gravin Maria van Hoya.
+== Abdis van het Stift Elten ==
-Agnes (''Agnes II'') was abdis van het [[stift Elten]] en tevens van de stiften Vreden, Borghorst en Freckenhorst. Na het overlijden van [[Manderscheid-Blankenheim, Margaretha van|Margaretha, gravin van Manderscheid-Blankenheim]] in [[1603]] werd Agnes tot abdis verkozen. Dit gebeurde in [[Emmerik]], aangezien de abdij in [[1585]] door [[Tachtigjarige Oorlog|oorlogshandelingen]] in de as gelegd was. De stiftsdames waren daarna naar Emmerik uitgeweken. Een jaar later, in [[1604]], was zij één van de kandidaten voor het ambt van abdis van het stift Essen. Daar werd echter [[Elisabeth van den Bergh (1581-1614)|Elisabeth van den Bergh]] de nieuwe abdis.
+In [[1604]], was abdis Agnes kandidaat voor het ambt van abdis van het stift Essen. Tot nieuwe abdis werd echter [[Elisabeth van den Bergh (1581-1614)|Elisabeth van den Bergh]] gekozen.
-Agnes was abdis ten tijde van de [[Tachtigjarige_Oorlog|Tachtigjarige oorlog]] in de Nederlanden en de Dertigjarige oorlog in [[Duitsland]]. Ze probeerde herhaaldelijk om het verwoeste stift in [[Elten]] te herbouwen maar werd door oorlogshandelingen en politieke conflicten daarin gehinderd. Een brief van Frederik Hendrik, prins van Oranje, van 20 maart [[1628]] vrijwaardde het stift in elk geval voor aanvallen van de Hollandse troepen. Andere conflicten zorgden er echter voor dat het stift opnieuw verwoest werd, inclusief een kapel die Agnes in de tussentijd had laten bouwen ter (voorlopige) vervanging van de vernielde stiftskerk.
+In 1619 schonk abdis Agnes de stiftskerk in Vreden een hongerdoek. Een hongerdoek, ook vastendoek genoemd, is een doek waarmee gedurende de vastentijd afbeeldingen van Jezus (meestal een kruisbeeld) werden afgeschermd. Vaak werd het tussen het middenschip van de kerk en het priesterkoor opgehangen. Op dit ''Vredener Hungertuch'' van 4,85 bij 4,50 meter zijn elf kruiswegstaties afgebeeld. Op kruisingen van de witte banen die de kruiswegstaties scheiden, zijn bovenaan de vier evangelisten afgebeeld en daaronder zestien familiewapens uit abdis Abdis' stamboom. Hiermee bewees zij dat zij tot de hoge adel behoorde. Een van de wapens is het [[wapen van de graven van Bergh]]. Het hongerdoek wordt nog steeds in de voormalige Vredener stiftskerk bewaard. (Zie ook de [[Kruisweg in het Stadspark]] van [['s-Heerenberg]]).
-In [[1634]] kwamen de Hollanders weer terug en bouwden een kleine vesting op de [[Eltenberg]]. Het materiaal van deze schans zou later door de opvolgster van Agnes, [[Salm-Reifferscheidt, Maria Sophie van|Maria Sophie van Salm-Reifferscheidt]], gebruikt worden om het stift te herstellen.
+Abdis Agnes stierf op 2 januari [[1645]], 81 jaar oud, in het Stift Vreden en werd daar begraven. Haar overlijden is niet ingeschreven in het [[Necrologium van Elten]]. Zij werd opgevolgd door [[Salm-Reifferscheidt, Maria Sophia van|Maria Sophia van Salm-Reifferscheidt]].
-Agnes stierf te Vreden en is aldaar begraven.
+== De Tachtigjarige Oorlog ==
 ==Bronnen==
-*[http://www.guide2womenleaders.com/germany_ecclesiastical.htm Germany Ecclesiastical Territories (Geistliche Gebiete) ruled by women]
+*Op [http://books.google.com Google Books]:
-*''Elten die letzten 100 Jahre, 1897 - 1997'', Axmacher en Köster, ISBN 3-923692-20-X
+**''Het necrologium en het tynsboek van het adelijk jufferen-stift te Hoog-Elten, medegedeeld uit het onuitgegeven oorspronkelijk handschrift, benevens ene geschiedenis der Abdij'', N.C. Kist; Leiden (1853), blz. 58
-*[http://de.wikipedia.org/wiki/Agnes_von_Limburg-Stirum Agnes op de Duitse Wikipedia]
+**''Historie ofte beschryving van 't Utrechtse bisdom'', door H. V. R. [alleen initialen vermeld], deel III, Leiden (1719), blz. 348
-*''Het [[Necrologium van Elten|necrologium]] en het tynsboek van het adelijk jufferen-stift te Hoog-Elten, medegedeeld uit het onuitgegeven oorspronkelijk handschrift, benevens ene geschiedenis der Abdij'', N.C. Kist; Leiden, 1853
+*Biografie van Agnes op [http://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/portal/Internet/finde/langDatensatz.php?urlID=82&url_tabelle=tab_person&url_zaehler_blaettern=138|  ''Westfälische Geschichte''] (in het Duits)
-*Biografie van Agnes op [http://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/portal/Internet/finde/langDatensatz.php?urlID=82&url_tabelle=tab_person&url_zaehler_blaettern=138|  ''Westfälische Geschichte'']. (in het Duits)
+*Op de Duitse Wikipedia:
 *[http://www.archive.nrw.de ''Landesarchiv NRW Abteilung Rheinland''] ''Urkunden AA 0231 120.68.01-02 Stift Elten, Urkunde'' 1 (1603)
-[[Categorie:Abdissen Stift Elten]] [[Categorie:Necrologium van Elten]]
+[[Categorie:Abdissen Stift Elten]]