Maria Elisabeth Clara van den Bergh - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Bronnen */ interne link

2023-12-29T10:59:50Z

‎Bronnen: interne link

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2022-06-06T04:28:27Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2022-06-03T09:40:30Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Haar overlijden */ Cours

2019-11-10T12:08:21Z

‎Haar overlijden: Cours

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2019-09-07T10:27:28Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Haar overlijden */ interne link

2019-09-07T10:27:16Z

‎Haar overlijden: interne link

Verre neef: /* Gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom */ interne link

2019-02-08T16:43:40Z

‎Gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom: interne link

Verre neef: /* Haar portret */ interne link

2019-01-11T14:36:38Z

‎Haar portret: interne link

Verre neef: /* Haar portret */ Collectie Stichting Huis Bergh

2019-01-11T14:02:45Z

‎Haar portret: Collectie Stichting Huis Bergh

Verre neef: Haar portret

2018-06-27T14:03:18Z

Haar portret

@@ Regel 50: / Regel 50: @@
 *R.W. Tadama in ''Verslag over het oud grafelijk-Berghse archief te 's-Heerenberg'', uitgeverij I.A. Nijhoff, [[Arnhem]] ([[1846]]), blz. 10
 *[[De Liemers. Gedenkboek Dr J. H. van Heek]], blz. 131–134
-*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)
+*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezin van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: [[Jaarboek Achterhoek en Liemers]] (2006) (zonder paginanummers)
 [[Categorie:Graven van den Bergh|B]] [[Categorie:Huis van der Leck|B]] [[Categorie:Gravenportretten|B]] [[Categorie:Graven van graven|B]]

← Oudere versie		Versie van 6 jun 2022 om 04:28
Regel 52:		Regel 52:
	*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)		*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)

−	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]] [[Categorie:Gravenportretten\|B]] [[Categorie:Graven van graven]]	+	[[Categorie:Graven van den Bergh\|B]] [[Categorie:Huis van der Leck\|B]] [[Categorie:Gravenportretten\|B]] [[Categorie:Graven van graven\|B]]

← Oudere versie		Versie van 3 jun 2022 om 09:40
Regel 52:		Regel 52:
	*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)		*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)

−	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]] [[Categorie:Graven van graven]]	+	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]] [[Categorie:Gravenportretten\|B]] [[Categorie:Graven van graven]]

@@ Regel 26: / Regel 26: @@
 Haar huwelijk heeft niet lang mogen duren: zij overleed al op 6 januari 1633 op 22-jarige leeftijd in Boxmeer. In de ruim zeven jaar met Albert had zij vier dode kinderen gebaard, en haar overlijden was het gevolg van de bevalling van nog een dood kind. Bij dit voortijdig overlijden kunnen erfelijke factoren een rol hebben gespeeld: ook haar moeder heeft een aantal miskramen gehad. Daarnaast is bekend dat zij klein en tenger was, en al vanaf jonge leeftijd rugklachten had. Om die te verlichten heeft zij regelmatig de geneeskrachtige bronnen in Aken bezocht.
-Na haar dood is tussen haar man Albert en haar oom Hendrik een strijd om haar erfenis ontstaan. In de processtukken en bewaard gebleven getuigenverklaringen en adviezen omtrent de bevalling is te lezen hoe Maria Elisabeth Clara is overleden. In de ochtend van 6 januari 1613 – zij was toen zeven maanden zwanger – kreeg zij een epileptische aanval. Er werd een vroedvrouw geroepen en ook pastoor Peelen van Boxmeer, die tevens arts was, moest komen. De grafelijke lijfarts, Joannes Rombius, kon niet op tijd bereikt worden, omdat hij in zijn woonplaats [[Emmerik]] was.
+Na haar dood is tussen haar man Albert en haar oom Hendrik een strijd om haar erfenis ontstaan. In de processtukken en bewaard gebleven getuigenverklaringen en adviezen omtrent de bevalling is te lezen hoe Maria Elisabeth Clara is overleden. In de ochtend van 6 januari 1613 – zij was toen zeven maanden zwanger – kreeg zij een epileptische aanval. Er werd een vroedvrouw geroepen en ook pastoor Peelen van Boxmeer, die tevens arts was, moest komen. De grafelijke lijfarts, Joannes Rombius, kon niet op tijd bereikt worden, omdat hij in zijn woonplaats [[Emmerik]] was. Onder de aanwezigen was ook Odille de Molin, de vrouw van graaf Alberts  [[Boswachters, houtvesters, jachtopzieners|jagermeester]] [[Cours, Herman|Herman Cours]].
 De gravin herstelde van deze eerste aanval, maar in de loop van de dag volgden er meer, met toenemende heftigheid. Tegen de avond volgde de tiende aanval, waarna zij niet meer bij bewustzijn kwam. Volgens de vroedvrouw was het kind niet meer te redden. Pastoor Peelen diende de laatste sacramenten toe. Na de twaalfde aanval, rond negen uur 's avonds, stelde pastoor Peelen de dood vast. Graaf Albert schreef aan zijn familie dat hij zijn vrouw het liefst meteen gevolgd was.

← Oudere versie		Versie van 7 sep 2019 om 10:27
Regel 52:		Regel 52:
	*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)		*''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)

−	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]]	+	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]] [[Categorie:Graven van graven]]

@@ Regel 32: / Regel 32: @@
 De volgende dag ontstond er verwarring toen bleek dat het lichaam nog steeds warm was. Pastoor Peelen stelde toen nogmaals de dood vast. 's Middags arriveerde dokter Rombius uit Emmerik en ook hij verklaarde dat de gravin was overleden. Toch zagen enkele vrouwen hoe zich 's avonds speekselblaasjes vormden op de lippen van de dode. Die nacht hoorden de aanwezigen gepiep en gerammel, en zagen beweging onder het laken dat het lichaam bedekte.
-In de ochtend van 8 januari klonk er weer geluid onder het laken. De vroedvrouw stuurde de aanwezige mannen weg en tilde het laken op. Daar zag zij een pasgeboren kind liggen, nog met de navelstreng aan zijn moeder verbonden. Zoiets had zij in haar elf jaar als vroedvrouw nog nooit gezien. Zij knipte de navelstreng door, trok het kind een doodskleedje aan en legde het naast zijn moeder. De begrafenis vond op 15 januari plaats in Boxmeer.
+In de ochtend van 8 januari klonk er weer geluid onder het laken. De vroedvrouw stuurde de aanwezige mannen weg en tilde het laken op. Daar zag zij een pasgeboren kind liggen, nog met de navelstreng aan zijn moeder verbonden. Zoiets had zij in haar elf jaar als vroedvrouw nog nooit gezien. Zij knipte de navelstreng door, trok het kind een doodskleedje aan en legde het naast zijn moeder. De [[Graven van graven|begrafenis]] vond op 15 januari plaats in Boxmeer.
 == Strijd om haar erfenis ==

@@ Regel 4: / Regel 4: @@
 Al drie maanden na haar geboorte werd besloten dat zij zou trouwen met haar [[Albert van den Bergh|neef Albert]], zoon van [[Frederik van den Bergh (1559-1618)|Frederik van den Bergh]] en [[Françoise de Ravenel]], vrouwe van Rantigny. Met deze verbintenis wilden de wederzijdse ouders de [[Berghse bezittingen]] weer verenigen die grootmoeder [[Maria van Nassau]] in haar testament had verdeeld tussen haar zoons Herman en Frederik. Hermans belangrijkste bezitting was het [[Land van den Bergh|graafschap Bergh]] geworden, terwijl Frederik als belangrijkste erfenis de [[Boxmeer|heerlijkheid Boxmeer]] had gekregen. Bovendien was Herman door zijn huwelijk markies van Bergen op Zoom geworden.
-Maar zover was het nog niet. In 1611 verloor Maria Elisabeth Clara, amper een jaar oud, haar vader en werd regerend gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom. Haar ooms Frederik en [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|Hendrik]], [[Media:Floris II van Pallandt (1636).jpg|Floris II van Pallandt]] (de man van haar [[Catharina van den Bergh|tante Catharina]]) en oudoom Philippe de Mérode-Petershem (een halfbroer van haar oma van moederskant) werden aangewezen als voogden. Oom Hendrik was tevens regent (waarbij nog onduidelijk is of en hoeverre hij hiermee boven de andere drie voogden stond). Haar moeder, die kort na haar vaders dood nog was bevallen van een dood kind, hertrouwde in [[1612]]. In dat zelfde jaar, waarschijnlijk nog voor zij hertrouwde, liet haar moeder door het [[Gelderland|Geldersche]] leenhof een akte opmaken die bepaalde dat haar rechten op het graafschap Bergh moesten overgaan op haar oom Frederik in het geval zij kinderloos zou overlijden. Haar moeder overleed het jaar daarop.
+Maar zover was het nog niet. In 1611 verloor Maria Elisabeth Clara, amper een jaar oud, haar vader en werd regerend gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom. Haar ooms Frederik en [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|Hendrik]], [[Media:Floris II van Pallandt (1636).jpg|Floris II van Pallandt]] (de man van haar [[Catharina van den Bergh|tante Catharina]]) en oudoom Philippe de Mérode-Petershem (een halfbroer van haar oma van moederskant) werden aangewezen als voogden. Oom Hendrik was tevens regent (waarbij nog onduidelijk is of en hoeverre hij hiermee boven de andere drie voogden stond). Haar moeder, die kort na haar vaders dood nog was bevallen van een dood kind, hertrouwde in [[1612]]. In dat zelfde jaar, waarschijnlijk nog voor zij hertrouwde, liet haar moeder door het [[Gelderland|Geldersche]] leenhof een akte opmaken die bepaalde dat haar [[Heerlijke rechten|rechten]] op het graafschap Bergh moesten overgaan op haar oom Frederik in het geval zij kinderloos zou overlijden. Haar moeder overleed het jaar daarop.
 == Haar portret ==

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 == Haar portret ==
-[[Bestand:portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|right|thumb|400px|<center>'''Portret van Maria Elisabeth Clara van den Bergh uit de collectie van Huis Bergh. Een schilder uit de kring van Peter Paul Rubens, mogelijk Cornelis de Vos, maakte dit rond 1620.'''<br><small>Collectie Stichting Huis Bergh, inventarisnummer 104</small></center>]]
+[[Bestand:portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|right|thumb|400px|<center>'''Portret van Maria Elisabeth Clara van den Bergh uit de collectie van Huis Bergh. Een schilder uit de kring van Peter Paul Rubens, mogelijk Cornelis de Vos, maakte dit rond 1620.'''<br><small>Collectie [[Stichting Huis Bergh]], inventarisnummer 104</small></center>]]
 Het meisjesportret dat hiernaast is afgebeeld, bevond zich in de collectie van Huis Bergh toen [[Willem van Hohenzollern]] in [[1912]] zijn Nederlandse bezittingen verkocht aan [[Heek, Dr Jan Herman van|dr. Jan Herman van Heek]]. Het schilderij is niet gesigneerd en strict genomen kan niet met zekerheid vastgesteld worden wie het afgebeelde meisje is.

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 == Haar portret ==
-[[Bestand:portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|right|thumb|400px|'''Portret van Maria Elisabeth Clara van den Bergh uit de collectie van Huis Bergh. Een schilder uit de kring van Peter Paul Rubens, mogelijk Cornelis de Vos, maakte dit rond 1620.]]
+[[Bestand:portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|right|thumb|400px|<center>'''Portret van Maria Elisabeth Clara van den Bergh uit de collectie van Huis Bergh. Een schilder uit de kring van Peter Paul Rubens, mogelijk Cornelis de Vos, maakte dit rond 1620.'''<br><small>Collectie Stichting Huis Bergh, inventarisnummer 104</small></center>]]
 Het meisjesportret dat hiernaast is afgebeeld, bevond zich in de collectie van Huis Bergh toen [[Willem van Hohenzollern]] in [[1912]] zijn Nederlandse bezittingen verkocht aan [[Heek, Dr Jan Herman van|dr. Jan Herman van Heek]]. Het schilderij is niet gesigneerd en strict genomen kan niet met zekerheid vastgesteld worden wie het afgebeelde meisje is.
@@ Regel 17: / Regel 17: @@
 Wanneer het schilderij naar Huis Bergh is gebracht, kan niet meer worden achterhaald. Dit kan al tijdens haar leven zijn gebeurd, maar ook (veel) later.
 <br clear=all/>
 == Haar huwelijk ==
 Maria Elisabeth Clara werd in 1613, toen ook haar moeder was overleden, naar het hof van landvoogdes Isabella in Brussel gebracht, de hoofdstad van de Zuidelijke Nederlanden. Met haar [[Juliana van den Bergh (†1623)|halfzus Juliana]], die ook meekwam, is zij daar verder opgegroeid. Het huwelijk dat haar ouders al hadden geregeld toen zij nog maar een baby was, werd op 18 oktober 1625 in het aartshertogelijk paleis gesloten. Zij was toen vijftien jaar; haar neef Albert nog net geen achttien jaar.

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 == Gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom ==
 '''Maria Elisabeth Clara van den Bergh''' was van [[1611]] tot [[1633]] gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom. Zij werd op 24 augustus [[1610]] geboren in [['s-Heerenberg]] als dochter van [[Herman van den Bergh (1558-1611)|Herman van den Bergh]] en [[Maria Mencia van Wittem]], markiezin van [[Bergen op Zoom]].
@@ Regel 7: / Regel 6: @@
 Maar zover was het nog niet. In 1611 verloor Maria Elisabeth Clara, amper een jaar oud, haar vader en werd regerend gravin van Bergh en markiezin van Bergen op Zoom. Haar ooms Frederik en [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|Hendrik]], [[Media:Floris II van Pallandt (1636).jpg|Floris II van Pallandt]] (de man van haar [[Catharina van den Bergh|tante Catharina]]) en oudoom Philippe de Mérode-Petershem (een halfbroer van haar oma van moederskant) werden aangewezen als voogden. Oom Hendrik was tevens regent (waarbij nog onduidelijk is of en hoeverre hij hiermee boven de andere drie voogden stond). Haar moeder, die kort na haar vaders dood nog was bevallen van een dood kind, hertrouwde in [[1612]]. In dat zelfde jaar, waarschijnlijk nog voor zij hertrouwde, liet haar moeder door het [[Gelderland|Geldersche]] leenhof een akte opmaken die bepaalde dat haar rechten op het graafschap Bergh moesten overgaan op haar oom Frederik in het geval zij kinderloos zou overlijden. Haar moeder overleed het jaar daarop.
 == Haar huwelijk ==
-Maria Elisabeth Clara werd in [[1613]], toen ook haar moeder was overleden, naar het hof van landvoogdes Isabella in Brussel gebracht, de hoofdstad van de Zuidelijke Nederlanden. Met haar [[Juliana van den Bergh (†1623)|halfzus Juliana]], die ook meekwam, is zij daar verder opgegroeid. Het huwelijk dat haar ouders al hadden geregeld toen zij nog maar een baby was, werd op 18 oktober [[1625]] in het aartshertogelijk paleis gesloten. Zij was toen vijftien jaar; haar neef Albert nog net geen achttien jaar.
+Maria Elisabeth Clara werd in 1613, toen ook haar moeder was overleden, naar het hof van landvoogdes Isabella in Brussel gebracht, de hoofdstad van de Zuidelijke Nederlanden. Met haar [[Juliana van den Bergh (†1623)|halfzus Juliana]], die ook meekwam, is zij daar verder opgegroeid. Het huwelijk dat haar ouders al hadden geregeld toen zij nog maar een baby was, werd op 18 oktober 1625 in het aartshertogelijk paleis gesloten. Zij was toen vijftien jaar; haar neef Albert nog net geen achttien jaar.
-Een huwelijk tussen nicht en neef mocht ook in die tijd niet zomaar gesloten worden, zodat er dispensatie (toestemming) van de paus nodig was. Die werd in [[1620]] verkregen, nadat de officiaal van Antwerpen (de rechter van de kerkelijke rechtbank daar) in opdracht van paus Paulus V een onderzoek had verricht. Voor het huwelijk in 1625 werd een officiële akte van dispensatie opgesteld.
+Een huwelijk tussen nicht en neef mocht ook in die tijd niet zomaar gesloten worden, zodat er dispensatie (toestemming) van de paus nodig was. Die werd in 1620 verkregen, nadat de officiaal van Antwerpen (de rechter van de kerkelijke rechtbank daar) in opdracht van paus Paulus V een onderzoek had verricht. Voor het huwelijk in 1625 werd een officiële akte van dispensatie opgesteld.
 == Haar overlijden ==
@@ Regel 38: / Regel 48: @@
 *''[[Huis Bergh – kasteel-kunst-geschiedenis]]'', blz. 48-50
 *R.W. Tadama in ''Verslag over het oud grafelijk-Berghse archief te 's-Heerenberg'', uitgeverij I.A. Nijhoff, [[Arnhem]] ([[1846]]), blz. 10
 *''Geboorte na de dood. Wij, Maria Elisabeth, gravin van den Bergh, markiezing van Bergen op Zoom (1610 – 1633)'', Dr. Tjalling T. Wieringa in: Jaarboek Achterhoek en Liemers (2006) (zonder paginanummers)
 [[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]]