Militairen uit de tijd van Napoleon - Bewerkingsoverzicht

BenninkR: /* Wie waren de Berhgse soldaten van Napoleon? */ typo

2025-06-13T11:45:17Z

‎Wie waren de Berhgse soldaten van Napoleon?: typo

Verre neef: Grensjagers

2022-06-30T05:03:36Z

Grensjagers

Verre neef: /* De doden */ i

2022-06-30T04:09:46Z

‎De doden: i

Verre neef: /* Invoering van de dienstplicht */ aanvulling

2020-05-10T07:57:19Z

‎Invoering van de dienstplicht: aanvulling

Verre neef: /* De namenlijst */ Lambert de Stuers

2019-09-20T10:21:05Z

‎De namenlijst: Lambert de Stuers

Verre neef: /* De namenlijst */ reactie

2017-06-04T11:35:00Z

‎De namenlijst: reactie

Verre neef: kleine revisie

2017-05-18T14:08:58Z

kleine revisie

Verre neef: /* De namenlijst */ TE West

2017-05-05T06:25:02Z

‎De namenlijst: TE West

Verre neef: /* De namenlijst */ correcties

2017-04-28T09:11:29Z

‎De namenlijst: correcties

Verre neef: /* De namenlijst */ O

2017-04-26T15:07:52Z

‎De namenlijst: O

@@ Regel 34: / Regel 34: @@
 Het Franse tijdvak eindigde met de '''Slag bij Waterloo''' op 18 juni 1815, toen Napoleon door een gecombineerd leger van Britse, Nederlandse, Pruisische en andere Duitse troepen definitief werd verslagen. Hierbij hebben enkele Berghse soldaten tégen Napoleon gevochten.
-== Wie waren de Berhgse soldaten van Napoleon? ==
+== Wie waren de Berghse soldaten van Napoleon? ==
 [[Afbeelding:Napoleons terugtocht van Moskou.jpg|thumb|right|300px|'''Napoleons terugtocht van Moskou'''<br/>Schilderij van Adolf Northern]]
 De Berghse soldaten van Napoleon kwamen uit de toenmalige [[gemeente 's-Heerenberg]] en [[gemeente Zeddam]], die samen het grondgebied van de latere [[gemeente Bergh]] omvatten. Tot de gemeente Zeddam behoorde ook [[Wehl]], zodat soldaten uit die plaats ook meegeteld worden.

@@ Regel 143: / Regel 143: @@
 *[[Nes, Johan Frederik Walraven van|Johan Frederik Walraven van Nes]]
 *[[Vlyschman, Petrus|Petrus Vlyschman]]
 == Bronnen ==

@@ Regel 60: / Regel 60: @@
 Het Franse leger heeft van 1810 tot 1813 een groot offer van de Nederlandse bevolking geëist. Exacte cijfers zijn er niet, maar het aantal militairen, al dan niet dienstplichtig, dat in de literatuur genoemd wordt, loopt uiteen van 28.000 tot 50.000. De verklaring voor deze grote spreiding ligt deels in de manier van tellen. Behalve voor de actieve ''Grande Armée'' werden er ook dienstplichtigen opgeroepen voor de marine en voor de kustverdediging (kustkanonniers), en was er nog een aparte Nationale Garde voor ordehandhaving in eigen land. Daarnaast is de aanduiding "Nederlander" niet eenduidig, want het huidige Nederlandse grondgebied heeft nooit als staatkundige eenheid binnen het Franse Keizerrijk bestaan. Het Koninkrijk Holland dat in 1810 werd geannexeerd, miste in het zuiden Zeeuws-Vlaanderen en Limburg, terwijl ten noordoosten van Groningen het departement Oost-Friesland er wel deel van uitmaakte.
-Nog moeilijker dan het aantal miltiaren is het aantal doden te achterhalen. Officieren die omkwamen werden wel gemeld, maar van de lagere rangen werd geen administratie bijgehouden. De verliezen bij de marine en de Nationale Garde waren beperkt, maar bij de ''Grande Armée'' waren ze enorm, met name tijdens de Veldtocht naar Rusland. Toch lijkt volgens recente inzichten het totale aantal doden minder groot dan werd aangenomen. In onderstaande lijst is menig naam dan ook gemerkt met een O, ten teken dat de betreffende soldaat zijn diensttijd heeft overleefd.
+Nog moeilijker dan het aantal militiaren is het aantal doden te achterhalen. Officieren die omkwamen werden wel gemeld, maar van de lagere rangen werd geen administratie bijgehouden. De verliezen bij de marine en de Nationale Garde waren beperkt, maar bij de ''Grande Armée'' waren ze enorm, met name tijdens de Veldtocht naar Rusland. Toch lijkt volgens recente inzichten het totale aantal doden minder groot dan werd aangenomen. In onderstaande lijst is menig naam dan ook gemerkt met een O, ten teken dat de betreffende soldaat zijn diensttijd heeft overleefd.
 Al met al zijn er op een bevolking van rond twee miljoen minstens 15.000 Nederlanders in het Franse leger omgekomen door oorlogsgeweld, ziekte of uitputting. Vertaald naar de [[vorige eeuw|jaren 40]], toen Nederland ongeveer tien miljoen inwoners had, zouden dat er 75.000 zijn geweest. Ter vergelijking: in dat decennium verloor Nederland in de vijf [[Militairen van mei 1940|meidagen van 1940]] ongeveer 2.000 militairen en tijdens de [[Deelnemers Politionele Acties|dekolonisatie van Indonesië]] ongeveer 6.000. Omgerekend naar het huidige inwoneraantal van 17 miljoen zou het dodental minstens 127.500 zijn geweest.

← Oudere versie		Versie van 10 mei 2020 om 07:57
Regel 7:		Regel 7:

	De dienstplicht was niet persoonlijk, zodat een ingelote op twee manieren onder de dienst kon uitkomen. Hij kon zijn lotingsnummer ruilen met een dienstplichtige die een hoger nummer had, of hij kon zijn dienstplicht tegen betaling laten vervullen door om het even welke man van hoogstens 32 jaar en onbesproken gedrag. Beide manieren van plaatsvervanging konden niet zomaar onderling geregeld worden, maar moesten officieel worden vastgelegd.		De dienstplicht was niet persoonlijk, zodat een ingelote op twee manieren onder de dienst kon uitkomen. Hij kon zijn lotingsnummer ruilen met een dienstplichtige die een hoger nummer had, of hij kon zijn dienstplicht tegen betaling laten vervullen door om het even welke man van hoogstens 32 jaar en onbesproken gedrag. Beide manieren van plaatsvervanging konden niet zomaar onderling geregeld worden, maar moesten officieel worden vastgelegd.
		+
		+	Toen Nederland in november [[1813]] zijn [[Onafhankelijkheidsfeest 1913\|onafhankelijkheid]] herkreeg, is de <u>dienst</u>plicht blijven bestaan. Ze is nog steeds van kracht, maar sinds de <u>opkomst</u>plicht op 1 mei [[1997]] officieel is opgeschort, hoeven burgers geen militaire dienst te vervullen zolang de veiligheidssituatie dat niet vereist.

	== In actieve dienst ==		== In actieve dienst ==

@@ Regel 108: / Regel 108: @@
 *[[Spies, Petrus|Petrus Spies]] H, O
 *[[Steentjes, Gerhardus|Gerhardus Steentjes]] H, O
-*[[Stuers, Hubert Joseph Jean Lambert de|Hubert Joseph Jean Lambert de Stuers]] H, O
+*[[Stuers, Lambert Joseph Corneille Antonia Marie de|Lambert de Stuers]] H, O
 *[[Sweep, Johannes|Johannes Sweep]]
 *[[Teeling, Johannis|Johannis Teeling]] O
 *[[Tempel, Bernardus|Bernardus Tempel]]
 *[[Tempel, Joannes Stephanus|Jan Stephan Tempel]] Z
 *[[Terlaak, Johannes|Johannes Terlaak]]

@@ Regel 68: / Regel 68: @@
 *D: deserteur
 *K: krijgsgevangene
-*O: heeft zijn diensttijd met zekerheid hebben overleefd. De overige komen na 1812 niet meer voor in de archieven. Aangenomen moet worden dat zij zijn omgekomen.
+*O: heeft zijn diensttijd met zekerheid overleefd. De overige komen na 1812 niet meer voor in de archieven. Aangenomen moet worden dat zij zijn omgekomen.
 *Z: de twaalf vermiste Zeddammers.
 ----

@@ Regel 39: / Regel 39: @@
 De belangrijkste bron om de namen van de Berhgse soldaten van Napoleon te achterhalen zijn de regimentsstamboeken, die worden bewaard in de archieven van de ''Service historique de la Défense'' in Vincennes bij Parijs. Het nadeel van deze stamboeken is dat een militair alleen gevonden kan worden als bekend is bij welk regiment hij diende. Gelukkig is in [[2016]] de online ''Databank Nederlandse militairen in het leger van Napoleon'' beschikbaar gekomen, waarin de regimenten kunnen worden opgezocht. Hierbij moet worden bedacht dat voornamen vaak (maar lang niet altijd) op z'n Frans werden genoteerd; Jan, Hendrik, Karel, Piet en Willem werden dan Jean, Henry, Charles, Pierre en Guillaume.
-Nog niet alle, maar al wel veel regimentsstamboeken zijn online beschikbaar op de website van de ''Service historique de la Défense'', met name die van infanterieregimenten. Ze geven naast zijn geboorteplaats en –datum en namen van zijn ouders ook zijn signalement en vaak ook gegevens over de staat van dienst. Dit alles uiteraard in het Frans.
+Nog niet alle, maar al wel veel regimentsstamboeken zijn online beschikbaar op de website van de ''Service historique de la Défense'', met name die van infanterieregimenten. Ze geven naast zijn geboorteplaats en –datum en de namen van zijn ouders ook zijn signalement en vaak ook gegevens over zijn staat van dienst. Dit alles uiteraard in het Frans.
 === Twaalf vermiste Zeddamse soldaten ===
-Een andere bron voor namen van Berhgse soldaten zijn de Berghse archieven. Het belangrijkste document daarin is een lijst die eind [[1814]]is opgesteld door [[Bellefroid, Philippe Jacques de|burgemeester De Bellefroid]] van de [[gemeente Zeddam]] met gegevens had van soldaten in Franse dienst die sinds hun vertrek naar Rusland nog steeds vermist werden. Overgeleverd zijn een handgeschreven kladversie en een ingevulde voorgedrukte versie.
+Een andere bron voor namen van Berhgse soldaten zijn de Berghse archieven. Het belangrijkste document daarin is een lijst die eind [[1814]]is opgesteld door [[Bellefroid, Philippe Jacques de|burgemeester De Bellefroid]] van de [[gemeente Zeddam]] met gegevens van soldaten in Franse dienst die sinds hun vertrek naar Rusland nog steeds vermist werden. Overgeleverd zijn een handgeschreven kladversie en een ingevulde voorgedrukte versie.
 De burgemeester liet de lijst opstellen in opdracht van de gouverneur van [[Gelderland]] – die op zijn beurt handelde in opdracht van de minister van buitenlandse zaken. De minister had zijn opdracht op 5 november 1814 naar alle provincies verstuurd. Zodra hij van de namen der vermisten op de hoogste was gesteld, zou hij bij de Russische gezant in Den Haag om inlichtingen gaan vragen.
@@ Regel 56: / Regel 56: @@
 === De doden ===
-De Franse dienstplicht heeft van 1810 tot 1813 een groot offer van de Nederlandse bevolking geëist. Exacte cijfers zijn er niet, maar het aantal dienstplichtigen dat in de literatuur genoemd wordt, loopt uiteen van 28.000 tot 50.000. De verklaring voor deze grote spreiding ligt deels in de manier van tellen. Behalve voor de actieve ''Grande Armée'' werden er (in de kuststreken) ook dienstplichtigen opgeroepen voor de marine en voor de kustverdediging (kustkanonniers), en was er nog een aparte Nationale Garde voor ordehandhaving in eigen land. Daarnaast is de aanduiding "Nederlander" niet eenduidig, want het huidige Nederlandse grondgebied heeft nooit als staatkundige eenheid binnen het Franse Keizerrijk bestaan. Het Koninkrijk Holland dat in 1810 werd geannexeerd, miste in het zuiden Zeeuws-Vlaanderen en Limburg, terwijl ten noordoosten van Groningen het departement Oost-Friesland er wel deel van uitmaakte.
+Het Franse leger heeft van 1810 tot 1813 een groot offer van de Nederlandse bevolking geëist. Exacte cijfers zijn er niet, maar het aantal militairen, al dan niet dienstplichtig, dat in de literatuur genoemd wordt, loopt uiteen van 28.000 tot 50.000. De verklaring voor deze grote spreiding ligt deels in de manier van tellen. Behalve voor de actieve ''Grande Armée'' werden er ook dienstplichtigen opgeroepen voor de marine en voor de kustverdediging (kustkanonniers), en was er nog een aparte Nationale Garde voor ordehandhaving in eigen land. Daarnaast is de aanduiding "Nederlander" niet eenduidig, want het huidige Nederlandse grondgebied heeft nooit als staatkundige eenheid binnen het Franse Keizerrijk bestaan. Het Koninkrijk Holland dat in 1810 werd geannexeerd, miste in het zuiden Zeeuws-Vlaanderen en Limburg, terwijl ten noordoosten van Groningen het departement Oost-Friesland er wel deel van uitmaakte.
-Nog moeilijker dan het aantal dienstplichtigen is het aantal doden te achterhalen. Officieren die omkwamen werden wel gemeld, maar van de lagere rangen werd geen administratie bijgehouden. De verliezen bij de marine en de Nationale Garde waren beperkt, maar bij de ''Grande Armée'' waren ze enorm, met name tijdens de Veldtocht naar Rusland. Toch lijkt volgens recente inzichten het totale aantal doden minder groot dan werd aangenomen. In onderstaande lijst is menig naam dan ook gemerkt met een O, ten teken dat de betreffende soldaat zijn diensttijd heeft overleefd.
+Nog moeilijker dan het aantal miltiaren is het aantal doden te achterhalen. Officieren die omkwamen werden wel gemeld, maar van de lagere rangen werd geen administratie bijgehouden. De verliezen bij de marine en de Nationale Garde waren beperkt, maar bij de ''Grande Armée'' waren ze enorm, met name tijdens de Veldtocht naar Rusland. Toch lijkt volgens recente inzichten het totale aantal doden minder groot dan werd aangenomen. In onderstaande lijst is menig naam dan ook gemerkt met een O, ten teken dat de betreffende soldaat zijn diensttijd heeft overleefd.
 Al met al zijn er op een bevolking van rond twee miljoen minstens 15.000 Nederlanders in het Franse leger omgekomen door oorlogsgeweld, ziekte of uitputting. Vertaald naar de [[vorige eeuw|jaren 40]], toen Nederland ongeveer tien miljoen inwoners had, zouden dat er 75.000 zijn geweest. Ter vergelijking: in dat decennium verloor Nederland in de vijf [[Militairen van mei 1940|meidagen van 1940]] ongeveer 2.000 militairen en tijdens de [[Deelnemers Politionele Acties|dekolonisatie van Indonesië]] ongeveer 6.000. Omgerekend naar het huidige inwoneraantal van 17 miljoen zou het dodental minstens 127.500 zijn geweest.
 === De namenlijst ===
-De stamboeken vermelden zowel de geboorte- als de woonplaats van de dienstplichtigen, maar in de ''Databank Nederlandse militairen in het leger van Napoleon'' is alleen de geboorteplaats opgenomen. Zodoende staan er in de lijst hieronder mannen die in Bergh werden geboren, maar daar niet meer woonden toen ze moesten opkomen. Mannen die elders werden geboren, maar bij hun opkomst in Bergh woonden staan niet in de lijst.
+De stamboeken vermelden zowel de geboorte- als de woonplaats van de dienstplichtigen, maar in de ''Databank Nederlandse militairen in het leger van Napoleon'' is alleen de geboorteplaats opgenomen. Zodoende staan er in de lijst hieronder mannen die in Bergh werden geboren, maar daar niet meer woonden toen ze moesten opkomen. Er is nog maar één man gevonden die elders werden geboren, maar bij zijn opkomst in Bergh woonde.
 *H: diende al in het leger van het Koninkrijk Holland (1806–1810) of zelfs al voordien

@@ Regel 123: / Regel 123: @@
 *[[Vlyschman, Petrus|Petrus Vlyschman]] H, K, O
 *[[Wennekes, Pieter|Pieter Wennekes]] O
-*[[West, Herman|Herman West]]
+*[[West, Herman te|Herman te West]]
-*[[Willemse, Dirk|Dirk Willemse]] H
+*[[Willemse, Dirk|Dirk Willemse]] H, D
 *[[Wilting, Willem|Willem Wilting]] Z
 *[[Winters, Everhard|Everhard Winters]] H

@@ Regel 99: / Regel 99: @@
 *[[Peeters, Antoon|Antoon Peeters]] H
 *[[Peters, Johannes|Johannes Peters]] D
-*[[Pleiner, Matheas|Matheas Pleiner]] O
+*[[Pleiner, Matheas|Matheas Pleiner]] H, O
 *[[Polman, Wilhelmus|Wilhelmus Polman]] H, O
 *[[Raaben, Cornelius|Cornelius Raaben]] K, O
-*[[Raaij, Assuerus van| Assuerus van Raaij]] K
+*[[Raaij, Assuerus van| Assuerus van Raaij]] Z
 *[[Schenning, Albertus|Albertus Schenning]] D, O
 *[[Schenning, Hendrik|Hendrik Schenning]] D, O
@@ Regel 128: / Regel 128: @@
 *[[Winters, Everhard|Everhard Winters]] H
 *[[Wiskamp, Bernard|Bernard Wiskamp]] H
-*[[Wolters, Derk|Derk Wolters]] O
+*[[Wolters, Derk|Derk Wolters]] H, O
 *[[Wolters, Hendrik|Hendrik Wolters]] H, K, Z
 *[[Wolters, Jan|Jan Wolters]] H, Z