Tency, Petronella Jacoba - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Haar nalatenschap */ testament

2024-02-20T05:29:18Z

‎Haar nalatenschap: testament

Verre neef: /* Haar huwelijk met Gerrit van de Kasteele */ interne link

2022-06-11T09:51:39Z

‎Haar huwelijk met Gerrit van de Kasteele: interne link

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2020-12-12T10:09:38Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Haar huwelijk met dominee Van Gelder */ Woonhuis T.119

2019-04-25T14:27:53Z

‎Haar huwelijk met dominee Van Gelder: Woonhuis T.119

Verre neef: /* Haar huwelijk met Gerrit van de Kasteele */ interne link

2018-02-16T16:28:35Z

‎Haar huwelijk met Gerrit van de Kasteele: interne link

Verre neef: /* Haar nalatenschap */ Grotenhuis

2017-05-12T15:14:28Z

‎Haar nalatenschap: Grotenhuis

Verre neef: /* Haar huwelijk met dominee Van Gelder */ link naar graf

2016-10-24T15:09:23Z

‎Haar huwelijk met dominee Van Gelder: link naar graf

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met '== Geboren in Nederlands-Indië == [[Bestand:Tency 18120912 Java Gov Gazette.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Java Government Gazette'' van 12 september 1812. De kran…'

2016-09-26T15:21:48Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '== Geboren in Nederlands-Indië == [[Bestand:Tency 18120912 Java Gov Gazette.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Java Government Gazette'' van 12 september 1812. De kran…'

Nieuwe pagina

== Geboren in Nederlands-Indië ==
[[Bestand:Tency 18120912 Java Gov Gazette.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Java Government Gazette'' van 12 september 1812. De krant heeft een Engelse naam, omdat Nederlands-Indië van [[1811]] tot [[1816]] onder Brits bestuur stond als gevolg van de annexatie van Nederland door Napoleon.'''<br>Klik op de afbeeldingen voor een vergroting.]]
'''Petronella Jacoba Tency''' was mogelijk de eerste [[Indiëgangers|Indische]] inwoonster van de [[gemeente Bergh]].

Zij werd geboren in Batavia, Nederlands-Indië, als dochter van Petrus Tency. Akten uit haar latere leven vermelden als haar geboortedatum 21 mei [[1808]] en haar moeder zou Maria van Stralen hebben geheten. Uit ouder archiefmateriaal blijkt echter dat zij de buitenechtelijke dochter was van een Indonesische huishoudster van haar vader.

Haar vader, landmeter in dienst van het Indische gouvernement, is nooit getrouwd geweest, maar had wel twee dochters: Petronella Jacoba en Jacoba Petronella. Hun moeders waren respectievelijk de "slavinnen" Nortjaija en Poulina. Na hun vaders overlijden in [[1812]] werden zij geadopteerd door Jacoba Henrica Knaap, weduwe van Willem Diederik Pielat. De data van Tency's overlijden en de adoptie zijn niet gevonden, maar het zal stiefmoeder Pielat-Knaap zijn geweest die de twee halfzusjes op 23 augustus 1812 in Batavia heeft laten dopen.
<br clear=all/>
== Haar huwelijk met Gerrit van de Kasteele ==
[[Bestand:Tency 18230215 RC.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Rotterdamsche Courant'' van 15 februari 1823]]
Op 18 augustus [[1822]] trouwde Petronella Jacoba in Batavia met Gerhardus (Gerrit) van de Kasteele, zoon van de predikant Reinier Pieter van de Kasteele en Maria Regista Scholten. Hij was eerste commies bij het departement van financiën in Nederlands-Indië. In maart [[1823]] kreeg Van de Kasteele eervol ontslag en vertrok, naar we moeten aannemen met zijn vrouw, aan het eind van dat jaar of begin [[1824]] naar Nederland.

Na aankomst in Nederland duurde het zo'n tien jaar voor Petronella Jacoba in [['s-Heerenberg]] belandde. Aan de hand van de archieven van de burgerlijke stand en andere bronnen is in grote lijnen na te gaan waar zij in die jaren heeft gewoond. Naar het zich laat aanzien was het een onrustige tijd voor haar.

Na aankomst in Nederland is Petronella Jacoba in Den Haag gaan wonen. Haar man was daar tot onderdirecteur benoemd van het Koninklijk Kabinet van Zeldzaamheden. Haar schoonvader, toen predikant in Den Haag, was directeur van dit kabinet. Op 9 mei [[1825]] werd een zoon geboren, die kort na zijn geboorte overleed. Al in [[1826]] moest Gerrit van de Kasteele zijn functie van onderdirecteur om gezondheidredenen neerleggen.

Twee jaar later woonden Petronella Jacoba en haar man op de buitenplaats Westrust in de Utrechtse gemeente Abcoude-Proostdij. Daar werd op 20 januari [[1827]] hun dochter Anna Maria Petronella geboren. Als leeftijd van Petronella Jacoba vermeldt de geboorteakte negentien jaar, wat overeenstemt met het bovenvermelde geboortejaar 1808. Als Van de Kasteele's leeftijd werd dertig jaar genoteerd.

Bij de geboorteaangifte gaf Van de Kasteele op dat hij rentenier was, maar hij was in die tijd ook lid van het vredegerecht in het kanton Baambrugge. Daar werd in juni [[1828]] een opvolger voor hem benoemd, omdat hij "metterwoon" naar elders was vertrokken. De nieuwe woonplaats was waarschijnlijk Haarlem, want daar werd op 24 december van dat jaar een dochter geboren. Dit meisje heeft niet lang geleefd, want het wordt verder niet meer genoemd. Lang hebben Petronella Jacoba en haar gezin niet in Haarlem gewoond, want op 16 mei [[1830]] kwam in Leuvenheim bij Brummen een doodgeboren dochter ter wereld.

De opeenvolgende verhuizingen en de slechte gezondheid van haar man kunnen betekenen dat Petronella Jacoba geen goed huwelijk had. Een verdere aanwijzing hiervoor is de overlijdensakte van haar dochter Anna Maria Petronella, die op 26 mei [[1835]] op achtjarige leeftijd in 's-Heerenberg overleed. In de overlijdensakte staat dat zij en haar moeder "zich ophielden" in 's-Heerenberg en dat haar vader in Amsterdam woonde. Hier kunnen verschillende verklaringen voor worden bedacht, maar het feit is dat Petronella Jacoba's huwelijk op 24 november [[1836]] in Amsterdam werd ontbonden.

== Haar huwelijk met dominee Van Gelder ==
Na het overlijden van haar dochter bleef Petronella Jacoba in 's-Heerenberg. Als gescheiden vrouw zonder kinderen huurde zij het pension [[Swaen|In den Swaen]] naast het [[Nije Raethuijs|gemeentehuis]] in de [[Marktstraat]] en ging als pensionhoudster aan de slag.

In [[1839]] kreeg 's-Heerenberg een nieuwe [[Dominees|predikant]] in de persoon van [[Gelder, Johannes van|Johannes van Gelder]]. Hij was nog vrijgezel en omdat er nog geen pastorie was, woonde hij een tijdlang in het pension In den Swaen. De kennismaking met pensionhoudster Petronella Jacoba leidde ertoe dat zij op 17 november [[1841]] met elkaar trouwden. Een huwelijk tussen een dominee en een gescheiden vrouw is opmerkelijk, maar Van de Kasteele was op 5 september [[1837]] – "na een langdurig en smartelijk lijden" – in Amsterdam overleden, zodat de bruid nu weduwe was. Hoe dan ook, Van Gelders vader was bij het huwelijk aanwezig en gaf zijn toestemming.
[[Bestand: Tency 18631014 OHC.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Oprechte Haarlemsche Courant'' van 14 oktober 1863]]
Petronella Jacoba en haar man moeten een opvallende verschijning zijn geweest in het 's-Heerenbergse straatbeeld. Zij vanwege haar Indische afkomst en hij vanwege zijn lengte: op een halve centimeter na was hij 1 meter 90.

Kort na haar huwelijk verhuisde zij met haar man naar de [[Kattenburg]] tegenover de [[synagoge]]. Dit monumentale pand was vanaf [[1842]] de woning van de predikant van 's-Heerenberg.

Haar huwelijk met dominee Van Gelder is kinderloos gebleven. Zij overleed op 9 oktober [[1863]], 55 jaar oud. Haar man was al op 20 mei van dat jaar overleden, 49 jaar oud. Zij delen een graf op het [[Begraafplaats NH kerk 's-Heerenberg|protestantse kerkhof]] in 's-Heerenberg.

== Haar nalatenschap ==
[[Bestand: Tency 18631104 Leidsche C.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Leidsche Courant'' van 4 november 1863]]
Kort na Petronella Jacoba's overlijden werd bekend dat zij forse gedragen had gelegateerd aan de protestantse gemeenschap van 's-Heerenberg, te weten 2500 gulden aan de kerk, 2500 gulden aan de diaconie, 8000 gulden voor een bewaarschool en 3000 gulden voor een tijdelijke predikant. Dit alles onder bepaalde voorwaarden. Waarom er sprake is van een "tijdelijke" predikant is niet duidelijk.

Op 15 maart [[1864]] liet Jan Willem Vertholen, luitenant-kolonel der cavalerie wonende te [[Zutphen]], een memorie van successie opmaken door [[Notarissen|notaris]] [[Voorst tot Voorst en Schadewijk, Leopold Joseph Jean Henri Edouard baron van|Van Voorst tot Voorst]] in 's-Heerenberg. Hieruit blijkt nogmaals dat Petronella Jacoba een rijke vrouw was. Aan een twaalftal personen, onder wie familie van haar man, liet zij bedragen na van 200 tot 5000 gulden. Een van de begunstigden was luitenant-ter-zee [[Nispen, Gneomar Adalbert van| Gneomar van Nispen]], die 1000 gulden kreeg.

Van haar twee echtgenoten zijn geen memories van successie bekend, zodat niet direct duidelijk is hoe zij aan haar kapitaal is gekomen. Het grootste deel heeft zij waarschijnlijk geërfd van haar eerste man.

== Bronnen ==
*[[Bergh; Heren, Land en Volk]], blz. 460, 463
*[[Bevolkingsregister|Bevolkingsregister Bergh]]
*[http://www.archieven.nl Archieven.nl]
*''Family life onder de VOC. Een handelscompagnie in huwelijks- en gezinszaken'', door Carla van Wamelen, uitgeverij Verloren, Hilversum (2014), blz. 460
*[http://www.delpher.nl Delpher], naast de berichten die op deze pagina zijn afgebeeld ook berichten uit de:
**''Java Government Gazette'' van 26 september 1812
**''Bataviasche Courant'' van 15 maart en 27 december 1823
**'''s-Gravenhaagsche Courant'' van 16 mei 1825
**''Oprechte Haarlemsche Courant'' van 15 januari 1827, 27 december 1828, 2 juni 1835, 9 september 1837 en 27 mei 1863
**''Nederlandsche Staatscourant'' van 5 juni 1828
**''Leidsche Courant'' van 4 november 1863
*[http://cbgverzamelingen.nl CBG Verzamelingen], akten van adoptie, registratiecodes VIBDNI017743 en VIBDNI017745
*[http://www.archieven.nl Archieven.nl], archieftoegang 476, Rijksmuseum en rechtsvoorgangers te Amsterdam (Noord-Hollands Archief), voorwoord
*[http://zoekakten.nl Zoekakten.nl], huwelijksbijlagen 1841

[[Categorie:Andere Oost-Indiëgangers]]

@@ Regel 33: / Regel 33: @@
 == Haar nalatenschap ==
-[[Bestand: Tency 18631104 Leidsche C.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Leidsche Courant'' van 4 november 1863]]
+[[Bestand: Tency 18631104 Leidsche C.jpg|thumb|right|500px|<center>'''Uit de ''Leidsche Courant'' van 4 november 1863</center>]]
-Kort na Petronella Jacoba's overlijden werd bekend dat zij forse gedragen had gelegateerd aan de protestantse gemeenschap van 's-Heerenberg, te weten 2500 gulden aan de kerk, 2500 gulden aan de diaconie, 8000 gulden voor een bewaarschool en 3000 gulden voor een tijdelijke predikant. Dit alles onder bepaalde voorwaarden. Waarom er sprake is van een "tijdelijke" predikant is niet duidelijk.
+Petronella Jacoba heeft op 9 september 1863 bij [[Notarissen|notaris]] [[Voorst tot Voorst en Schadewijk, Leopold Joseph Jean Henri Edouard baron van|Van Voorst tot Voorst]] haar testament laten opmaken. Toen dit kort na haar overlijden werd geopend, bleek dat zij forse gedragen had gelegateerd aan de protestantse gemeenschap van 's-Heerenberg, te weten 2500 gulden aan de kerk, 2500 gulden aan de diaconie, 8000 gulden voor een [[Openbare kleuterschool|bewaarschool]] en 3000 gulden voor een tijdelijke predikant. Dit alles onder bepaalde voorwaarden. Waarom er sprake is van een "tijdelijke" predikant is niet duidelijk.
-Op 15 maart [[1864]] liet Jan Willem Vertholen, luitenant-kolonel der cavalerie wonende te [[Zutphen]], een memorie van successie opmaken door [[Notarissen|notaris]] [[Voorst tot Voorst en Schadewijk, Leopold Joseph Jean Henri Edouard baron van|Van Voorst tot Voorst]] in 's-Heerenberg. Hieruit blijkt nogmaals dat Petronella Jacoba een rijke vrouw was. Aan een twaalftal personen, onder wie familie van haar man, liet zij bedragen na van 200 tot 5000 gulden. Een van de begunstigden was luitenant-ter-zee [[Nispen, Gneomar Adalbert van| Gneomar van Nispen]], die 1000 gulden kreeg.
+Op 15 maart [[1864]] liet Jan Willem Vertholen, luitenant-kolonel der cavalerie wonende te [[Zutphen]], een memorie van successie opmaken, eveneens door notaris Van Voorst tot Voorst in 's-Heerenberg. Hieruit blijkt nogmaals dat Petronella Jacoba een rijke vrouw was. Aan een twaalftal personen, onder wie familie van haar man, liet zij bedragen na van 200 tot 5000 gulden. Een van de begunstigden was luitenant-ter-zee [[Nispen, Gneomar Adalbert van| Gneomar van Nispen]], die 1000 gulden kreeg.
 Daarnaast kende zij in haar testament aan een aantal personen een jaarlijkse uitkering toe. Een van hen was [[Grotenhuis van Onstein, Engelbertus Tiberius Josephus Arnoldus van|E. van Grotenhuis]], oud-burgemeester van Bergh. Hij kreeg jaarlijks een bedrag van 100 gulden, die hem werden uitbetaald daar de diaconie van de [[Hervormde kerk in 's-Heerenberg|protestantse kerk]] in 's-Heerenberg.

← Oudere versie		Versie van 12 dec 2020 om 10:09
Regel 58:		Regel 58:
	*[http://zoekakten.nl Zoekakten.nl], huwelijksbijlagen 1841		*[http://zoekakten.nl Zoekakten.nl], huwelijksbijlagen 1841

−	[[Categorie:Andere Oost-Indiëgangers]]	+	[[Categorie:Andere Oost-Indiëgangers]] [[Categorie:Begraafplaats NH kerk 's-Heerenberg]]

← Oudere versie		Versie van 12 mei 2017 om 15:14
Regel 37:		Regel 37:

	Op 15 maart [[1864]] liet Jan Willem Vertholen, luitenant-kolonel der cavalerie wonende te [[Zutphen]], een memorie van successie opmaken door [[Notarissen\|notaris]] [[Voorst tot Voorst en Schadewijk, Leopold Joseph Jean Henri Edouard baron van\|Van Voorst tot Voorst]] in 's-Heerenberg. Hieruit blijkt nogmaals dat Petronella Jacoba een rijke vrouw was. Aan een twaalftal personen, onder wie familie van haar man, liet zij bedragen na van 200 tot 5000 gulden. Een van de begunstigden was luitenant-ter-zee [[Nispen, Gneomar Adalbert van\| Gneomar van Nispen]], die 1000 gulden kreeg.		Op 15 maart [[1864]] liet Jan Willem Vertholen, luitenant-kolonel der cavalerie wonende te [[Zutphen]], een memorie van successie opmaken door [[Notarissen\|notaris]] [[Voorst tot Voorst en Schadewijk, Leopold Joseph Jean Henri Edouard baron van\|Van Voorst tot Voorst]] in 's-Heerenberg. Hieruit blijkt nogmaals dat Petronella Jacoba een rijke vrouw was. Aan een twaalftal personen, onder wie familie van haar man, liet zij bedragen na van 200 tot 5000 gulden. Een van de begunstigden was luitenant-ter-zee [[Nispen, Gneomar Adalbert van\| Gneomar van Nispen]], die 1000 gulden kreeg.
		+
		+	Daarnaast kende zij in haar testament aan een aantal personen een jaarlijkse uitkering toe. Een van hen was [[Grotenhuis van Onstein, Engelbertus Tiberius Josephus Arnoldus van\|E. van Grotenhuis]], oud-burgemeester van Bergh. Hij kreeg jaarlijks een bedrag van 100 gulden, die hem werden uitbetaald daar de diaconie van de [[Hervormde kerk in 's-Heerenberg\|protestantse kerk]] in 's-Heerenberg.

	Van haar twee echtgenoten zijn geen memories van successie bekend, zodat niet direct duidelijk is hoe zij aan haar kapitaal is gekomen. Het grootste deel heeft zij waarschijnlijk geërfd van haar eerste man.		Van haar twee echtgenoten zijn geen memories van successie bekend, zodat niet direct duidelijk is hoe zij aan haar kapitaal is gekomen. Het grootste deel heeft zij waarschijnlijk geërfd van haar eerste man.

@@ Regel 9: / Regel 9: @@
 == Haar huwelijk met Gerrit van de Kasteele ==
 [[Bestand:Tency 18230215 RC.jpg|thumb|right|400px|'''Uit de ''Rotterdamsche Courant'' van 15 februari 1823]]
-Op 18 augustus [[1822]] trouwde Petronella Jacoba in Batavia met Gerhardus (Gerrit) van de Kasteele, zoon van de predikant Reinier Pieter van de Kasteele en Maria Regista Scholten. Hij was eerste commies bij het departement van financiën in Nederlands-Indië. In maart [[1823]] kreeg Van de Kasteele eervol ontslag en vertrok, naar we moeten aannemen met zijn vrouw, aan het eind van dat jaar of begin [[1824]] naar Nederland.
+Op 18 augustus [[1822]] trouwde Petronella Jacoba in Batavia met Gerhardus (Gerrit) van de Kasteele, zoon van de predikant Reinier Pieter van de Kasteele en Maria Regista Scholten. Hij was [[:Categorie:Commiezen|eerste commies]] bij het departement van financiën in Nederlands-Indië. In maart [[1823]] kreeg Van de Kasteele eervol ontslag en vertrok, naar we moeten aannemen met zijn vrouw, aan het eind van dat jaar of begin [[1824]] naar Nederland.
 Na aankomst in Nederland duurde het zo'n tien jaar voor Petronella Jacoba in [['s-Heerenberg]] belandde. Aan de hand van de archieven van de burgerlijke stand en andere bronnen is in grote lijnen na te gaan waar zij in die jaren heeft gewoond. Naar het zich laat aanzien was het een onrustige tijd voor haar.

@@ Regel 22: / Regel 22: @@
 == Haar huwelijk met dominee Van Gelder ==
-Na het overlijden van haar dochter bleef Petronella Jacoba in 's-Heerenberg. Als gescheiden vrouw zonder kinderen huurde zij het pension [[Swaen|In den Swaen]] naast het [[Nije Raethuijs|gemeentehuis]] in de [[Marktstraat]] en ging als pensionhoudster aan de slag.
+Na het overlijden van haar dochter bleef Petronella Jacoba in 's-Heerenberg. Als gescheiden vrouw zonder kinderen huurde zij het pension [[Woonhuis T.119|In den Swaen]] naast het [[Nije Raethuijs|gemeentehuis]] in de [[Marktstraat]] en ging als pensionhoudster aan de slag.
 In [[1839]] kreeg 's-Heerenberg een nieuwe [[Dominees|predikant]] in de persoon van [[Gelder, Johannes van|Johannes van Gelder]]. Hij was nog vrijgezel en omdat er nog geen pastorie was, woonde hij een tijdlang in het pension In den Swaen. De kennismaking met pensionhoudster Petronella Jacoba leidde ertoe dat zij op 17 november [[1841]] met elkaar trouwden. Een huwelijk tussen een dominee en een gescheiden vrouw is opmerkelijk, maar Van de Kasteele was op 5 september [[1837]] – "na een langdurig en smartelijk lijden" – in Amsterdam overleden, zodat de bruid nu weduwe was. Hoe dan ook, Van Gelders vader was bij het huwelijk aanwezig en gaf zijn toestemming.

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 Na aankomst in Nederland is Petronella Jacoba in Den Haag gaan wonen. Haar man was daar tot onderdirecteur benoemd van het Koninklijk Kabinet van Zeldzaamheden. Haar schoonvader, toen predikant in Den Haag, was directeur van dit kabinet. Op 9 mei [[1825]] werd een zoon geboren, die kort na zijn geboorte overleed. Al in [[1826]] moest Gerrit van de Kasteele zijn functie van onderdirecteur om gezondheidredenen neerleggen.
-Twee jaar later woonden Petronella Jacoba en haar man op de buitenplaats Westrust in de Utrechtse gemeente Abcoude-Proostdij. Daar werd op 20 januari [[1827]] hun dochter Anna Maria Petronella geboren. Als leeftijd van Petronella Jacoba vermeldt de geboorteakte negentien jaar, wat overeenstemt met het bovenvermelde geboortejaar 1808. Als Van de Kasteele's leeftijd werd dertig jaar genoteerd.
+Twee jaar later woonden Petronella Jacoba en haar man op de buitenplaats Westrust in de Utrechtse gemeente [[Abcoude|Abcoude-Proostdij]]. Daar werd op 20 januari [[1827]] hun dochter Anna Maria Petronella geboren. Als leeftijd van Petronella Jacoba vermeldt de geboorteakte negentien jaar, wat overeenstemt met het bovenvermelde geboortejaar 1808. Als Van de Kasteele's leeftijd werd dertig jaar genoteerd.
 Bij de geboorteaangifte gaf Van de Kasteele op dat hij rentenier was, maar hij was in die tijd ook lid van het vredegerecht in het kanton Baambrugge. Daar werd in juni [[1828]] een opvolger voor hem benoemd, omdat hij "metterwoon" naar elders was vertrokken. De nieuwe woonplaats was waarschijnlijk Haarlem, want daar werd op 24 december van dat jaar een dochter geboren. Dit meisje heeft niet lang geleefd, want het wordt verder niet meer genoemd. Lang hebben Petronella Jacoba en haar gezin niet in Haarlem gewoond, want op 16 mei [[1830]] kwam in Leuvenheim bij Brummen een doodgeboren dochter ter wereld.

@@ Regel 30: / Regel 30: @@
 Kort na haar huwelijk verhuisde zij met haar man naar de [[Kattenburg]] tegenover de [[synagoge]]. Dit monumentale pand was vanaf [[1842]] de woning van de predikant van 's-Heerenberg.
-Haar huwelijk met dominee Van Gelder is kinderloos gebleven. Zij overleed op 9 oktober [[1863]], 55 jaar oud. Haar man was al op 20 mei van dat jaar overleden, 49 jaar oud. Zij delen een graf op het [[Begraafplaats NH kerk 's-Heerenberg|protestantse kerkhof]] in 's-Heerenberg.
+Haar huwelijk met dominee Van Gelder is kinderloos gebleven. Zij overleed op 9 oktober [[1863]], 55 jaar oud. Haar man was al op 20 mei van dat jaar overleden, 49 jaar oud. Zij delen [[Media:Graf Van Gelder en Tencij sHb2.JPG|een graf]] op het [[Begraafplaats NH kerk 's-Heerenberg|protestantse kerkhof]] in 's-Heerenberg.
 == Haar nalatenschap ==