Op 16 juni 2018 is een nieuwe versie van Berghapedia geïnstalleerd. Eventuele problemen a.u.b. hier melden.

Lengel

Uit Berghapedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Gezicht op Lengel vanaf de Mengelenberg

Geschiedenis

Lengel is een dorpskern binnen de voormalige gemeente Bergh die is heden ten dage is vast gebouwd aan 's-Heerenberg. Het dorp bestaat uit twee delen:

De naam Lengel is ontleend aan de grote bosrijkdom van de mark Lengel die zich eertijds uitstrekte tussen Azewijn, Zeddam en 's-Heerenberg. In haar oudste oorkonden daterend uit de 15e eeuw wordt de markgemeenschap Lenglo of Lengelo genoemd. Deze naam bestaat uit de delen leng, wat lang of groot betekent, en lo ofwel bos.

Als bewoonde nederzetting wordt Lengel voor het eerst genoemd in een oorkonde van 1 september 1358, waarin Willem I van den Bergh het recht tot wederinkoop wordt gegeven van de jaarlijkse rente uit het "Hof te Lengel" van zeven Brabantse marken. Het betrof vermoedelijk een havezate dat een leenbezit was van de domproost van Utrecht, die er de graven Van Bergh mee beleende. Vermoed wordt dat deze havezate in de buurt van De Bongerd heeft gestaan.

Enkele heren van Lengel waren:

De bevolking

Lengel telde in 2007 ongeveer 500 inwoners. Het dorp heeft een rijk verenigingsleven, waaronder een eigen voetbalvereniging, een eigen carnavalsvereniging en een eigen schutterij. Verder heeft het dorp nauwelijks voorzieningen.

Geruime tijd was in Lengel bakker Joes (Jozef) Hegeman gevestigd, die ook brood aan huis bezorgde. Zijn zus had naast de bakkerij een Vivo-winkel vlak bij het tegenwoordige voetbalveld. Verder was er in de jaren 50 en 60 een Sparwinkel aan de Kapelstraat. De beroepsbevolking bestond in die tijd hoofdzakelijk uit boeren en arbeiders. Eén van die boeren, Ter Vrugt, haalde in Lengel en 's-Heerenberg met paard en wagen etensresten op, die gevoerd werden aan de varkens.

Tot begin jaren 80 was er aan de Antoniusstraat een kleuterschool, maar deze is destijds bij gebrek aan leerlingen opgeheven, en samengevoegd met de Galamaschool in 's-Heerenberg.

Een opvallend 'wijkje' was het zogenaamde Rooie Darp tussen Lengel en Zeddam in. De naam dankten deze kleine arbeidershuisjes aan de rode pannen op de daken. Hier was sprake van een hechte, kleine gemeenschap. Het Rooie Darp is begin jaren 80(?) verdwenen.

De Lengelse kermis wordt ieder jaar in oktober gehouden en wordt ook wel de knollenkermis genoemd. Deze bijnaam is ontleend aan de oogst van voederbieten en knollen rond deze tijd. Een andere naam die in de wijde omgeving gebruikt wordt, is vliegenkermis. Vroeger vond de kermis plaats tegenover zaal Jan Verheij waar later ook een tent werd geplaatst. Tegenwoordig is het kermisterrein verplaatst richting voetbalveld. Dit veld was in de jaren 50 en 60 bij boer Peters. Overigens werd tegenover de voormalige Zaal Verheij jarenlang op Eerste Paasdag een concert gegeven door Achterhoekse rockformatie Normaal.

Het dorp is overwegend van katholieke signatuur. In 1968 werd het samen met de nieuwbouwwijken van 's-Heerenberg-Oost afgescheiden van de 's-Heerenbergse Sint Pancratiusparochie, waarmee de Emmaus–H. Cleopasparochie ontstond. Deze parochie heeft van 1970 tot 2017 in 's-Heerenberg-Oost een eigen kerk gehad, die in laatstgenoemd jaar werd gesloopt om plaats te maken voor appartementen. Al in 2010 was de parochie samen met twaalf andere parochies opgegaan in de fusieparochie Heilige Gabriël.

Enkele bekende familienamen uit Lengel zijn Giezen, Duis, Meijer, Evers, Heuvel, Heering, Peters, Wissing, Arendsen, Hebing, Hermsen, Verhey, Hesseling, Gerritsen, Delleman, Hegeman, Arts en Kemperman.

De Duitse grens

Ten zuiden van het buitengebied van Lengel ligt de voor de voormalige gemeente Bergh karakteristieke landsgrens met Duitsland. De feitelijke grens wordt gevormd door het riviertje de Wetering. Ter hoogte van Lengel is er een grensovergang. Deze grensovergang ligt ten zuidwesten van de Lengelse dorpskern, en juist ten oosten van Industrieterrein 't Goor. In de jaren 90 is hier een loopbrug gebouwd. Tot 1987 waren hier de resten van de Zwarte Brug zichtbaar. Helaas zijn deze resten nu verdwenen. In de periode van 1945 tot midden jaren 90 was er echter geen mogelijkheid hier de grens te passeren. De grensovergang is thans weer toegankelijk voor fietsers en voetgangers.

Fotogalerij

Krantenknipsels

De eerste drie van onderstaande krantenknipsels heeft Benny Schuurman gevonden op Delpher].
Klik op de afbeeldingen voor een vergroting.

Brand
Nieuws van de Dag,
15 oktober 1884

In de lorum
Het Centrum,
27 oktober 1922

Rechtszaken
Algemeen Handelsblad,
20 mei 1895

Sportcomplex Lengel
de Berghgids,
1 oktober 1980

Diversen

Kaart

Bezig met het laden van de kaart...