Bosman, Gerhard

Gerhard (Gert) Bosman is een oorlogsslachtoffer. Hij werd op 4 oktober 1924 geboren in Elten als zoon van Wilhelm Arnold Bosman en Grada Maria van Boxem. In november 1926 verhuisden zijn ouders met hun toen drie kinderen naar Beek. Dat waren naast Gerhard zijn oudere broer Johann Peter en zijn jongere broer Wilhelm Arnold. Uiteindelijk telde het gezin tien kinderen.

Als Volksduitser moest Bosman in de Tweede Wereldoorlog in Duitse militaire dienst. Hij is naar verluidt omgekomen tijdens de Slag om Stalingrad. Zijn laatste teken van leven was een handgeschreven afscheidsbriefje aan zijn familie dat hij nog uit de ingesloten stad heeft kunnen meegeven.

Volgens de gegevens van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge (de Duitse tegenhanger van de Oorlogsgravenstichting) is Bosman op 29 februari 1944 gesneuveld bij Porfirovka. Hij ligt nu begraven op het Soldatenfriedhof bij Kropyvnytsky (tot 2016 Kirovograd genaamd), een stad in het midden van Oekraïne. Waar hij voordien begraven was, wordt niet vermeld.

De doden op de begraafplaats bij Kropyvnytsky zijn afkomstig van honderden begraafplaatsen in het midden en zuiden van Oekraïne. De Volksbund begon in 1994 (drie jaar na de onafhankelijkheid van Oekraïne) met het overbrengen, waarna de begraafplaats op 20 mei 2000 werd opengesteld voor het publiek. In 2010 waren er 1.700 doden herbegraven, een aantal dat zal groeien tot 30.000. Er zijn enkele individuele graven, maar de meeste doden liggen in verzamelgraven. Hun namen staan op grote, staande granieten platen aan de rand van de verzamelgraven. Beeldmateriaal op Google Maps (zie Bronnen) laat zien dat er in 2025 nog ruimschoots plaats was op het drie hectare grote terrein.

Het verhaal dat Bosman in Stalingrad (sinds 1961 Volgograd) zou zijn gesneuveld, maar zo'n duizend kilometer westelijker in Oekraïne begraven ligt, is verklaarbaar. De Slag om Stalingrad duurde van 23 augustus 1942 tot 2 februari 1943. Het is mogelijk dat Bosman met troepen die nog hebben kunnen terugtrekken westwaarts is gegaan en een jaar later in Oekraïne is gesneuveld. Waar Porfirovka ligt, is onduidelijk. Porfirovka is de Russische variant van het Oekraïense Porfirivka, maar de enige plaats met die naam in Oekraïne is een klein dorp op de Krim. Dit schiereiland werd in 1941 door de Duitse Wehrmacht bezet en vervolgens tussen november 1943 en mei 1944 door het Rode Leger bevrijd. In dit tijdvak sneuvelde Bosman. Het kan dus zijn dat hij nooit in Stalingrad is geweest, maar (uiteindelijk) op de Krim gelegerd was en daar omgekomen is. Dit verklaart waarom hij niet in Rusland, maar in Oekraïne begraven ligt.

Bronnen

• Archieven.nl
• Het Kerspel Beek in de Liemers, blz. 958
• Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge
• Porfirivka (Порфирівка) op de Oekraïense Wikipedia
• Foto's en video's van de begraafplaats op Google Maps (Karlivka, Kirovohrad, Oekraïne; de begraafplaats (German War Cemetry) ligt even ten noorden van Karlivka.)