Bijdragen aan Berghapedia? Klik hier om je aan te melden !

Gildehuis Stokkum: verschil tussen versies

Uit Berghapedia
Ga naar: navigatie, zoeken
(→‎Verenigingsleven en maatschappelijke functies)
 
(16 tussenliggende versies door 2 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
−
Het '''Gildehuis''' in [[Stokkum]] is in de jaren 30 van de [[vorige eeuw]] door inzet en (financiële) borgstelling van leden van het Stokkumse [[Sint Oswaldusgilde Stokkum|Sint Oswaldusgilde]] gerealiseerd. Het pand is gevestigd aan de [[Pastoor Van Sonsbeeckstraat]],  maar het is ook via de [[Lange Heg]] te bereiken. In de jaren na de realisatie is het Gildehuis verschillende keren uitgebreid en verbouwd om steeds aan de wensen van de gebruikers van het gebouw te voldoen. Verschillende verenigingen of organisaties gebruiken of hebben het gildehuis gebruikt voor zeer diverse activiteiten.
+
[[Bestand:Bestuur voor het Gildehuis.jpg|thumb|right|500px|'''Het bestuur van het Sint Oswaldusgilde in [[1932]] voor het nieuwe Gildehuis. Zittend v.l.n.r.: Gradus van Uhm, [[Kolner, Bernard Hendrikus|B. Kolner]] secretaris, [[Geurts, Theodorus Wilhelmus|Theet Geurts]] penningmeester, Jan Kuster. Staand v.l.n.r.: Toon Wijskamp, [[Gerritsen, Hendrikus Franciscus|Hendrik Gerritsen]] voorzitter en commandant, Toon Welling, [[Cremer, Antonius Stephanus|Antoon Cremer]], [[Raaijman, Theodorus|Dorus Raaijman]], Hent Wissing, Jan Wijnands, [[Segers, Everhardus|Evert Segers''']]]]
 +
Het '''Gildehuis''' is een verenigingsgebouw aan de [[Pastoor Van Sonsbeeckstraat]] in [[Stokkum]]. Het werd tussen [[1931]] en [[1932]] gebouwd in opdracht van het [[Sint Oswaldusgilde Stokkum|Sint Oswaldusgilde]] en groeide uit tot het centrale ontmoetings- en verenigingsgebouw van het dorp. Sinds de opening maken uiteenlopende Stokkumse verenigingen en maatschappelijke organisaties gebruik van het gebouw, dat in de loop der jaren meerdere malen is uitgebreid en aangepast aan veranderende behoeften.
  
−
|[[Bestand:Bestuur voor het Gildehuis.jpg|500px|left|thumb|'''Het bestuur van het Sint Oswaldusgilde in [[1932]] voor het nieuwe Gildehuis.'''<br>Zittend v.l.n.r.: Gradus van Uhm, B. Kolner secretaris, Theet Geurts penningmeester, Jan Kuster <br>Staand v.l.n.r.: Toon Wijskamp, [[Gerritsen, Hendrikus Franciscus|Hendrik Gerritsen]] voorzitter en commandant, Toon Welling, Antoon Cremer, [[Raaijman, Theodorus|Dorus Raaijman]], Hent Wissing, Jan Wijnands, [[Segers, Everhardus|Evert Seegers]]]]
+
== Geschiedenis ==
 +
Tot het begin van de [[vorige eeuw|jaren dertig]] hield het Sint Oswaldusgilde zijn vergaderingen, schuttersactiviteiten en festiviteiten in de [[:Categorie:Horeca Stokkum|Stokkumse cafés]]. Tijdens een ledenvergadering in juli 1931 besloot het gilde definitief een eigen verenigingsgebouw te bouwen. De leden stemden in met de plannen van het bestuur en besloten het werk openbaar aan te besteden.
 +
De aanbesteding vond plaats op 8 oktober 1931. Veertien aannemers schreven in op de bouw van het nieuwe verenigingsgebouw, dat was ontworpen door gemeentearchitect [[Venhoven, Johann Heinrich|Johann Heinrich Venhoven]]. De opdracht werd gegund aan [[Menting, Hendricus Lambartus|H.L. Menting]] en St. Wissink uit Stokkum, die met een bedrag van ƒ 7.450 de laagste inschrijving hadden. Het glas- en schilderwerk werd opgedragen aan W. Derksen uit [['s-Heerenberg]].
 +
De bouw van een eigen Gildehuis betekende dat het Sint Oswaldusgilde zijn bijeenkomsten niet langer in de plaatselijke cafés hoefde te houden. Enkele Stokkumse herbergiers vreesden hierdoor inkomsten te verliezen. Kort na de start van de bouw werd daarom het [[Sint Suitbertusgilde]] opgericht, dat als alternatief voor het Sint Oswaldusgilde moest dienen. Deze vereniging kende slechts een kort bestaan en werd in [[1934]] opgeheven.
  
−
== Sint Oswaldusgilde ==
+
Op 1 mei [[1932]] werd het Gildehuis tijdens het [[meifeest]] officieel geopend door de toenmalige [[Smit, Hermanus Johannes|burgemeester Smit]]. De burgemeester werd daarbij door de schutters en [[Harmonie Volharding (Stokkum)|Harmonie Volharding]] aan de grens van Stokkum en 's-Heerenberg ontvangen en onder grote belangstelling naar het nieuwe gebouw begeleid.
−
Het [[Sint Oswaldusgilde Stokkum|Sint Oswaldusgilde]] gebruikt het Gildehuis en het bijhorend terrein voor allerlei doeleinden, zoals de Stokkumse [[Kermis|kermis]], het schuttersfeest, gilde-avonden, schietavonden in de zomer, bestuur en leden vergaderingen, oefenmiddagen voor vendeliers en andere incidentele activiteiten.  
+
Op 1 januari [[1936]] werd in het Gildehuis [[Schietvereniging De Kogel]] opgericht. De vereniging hield er haar schietoefeningen tot [[1957]], waarna zij verhuisde naar [[De Pluum]].
 +
Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werd het verenigingsleven stilgelegd. Kort na de [[bevrijding]], van 5 mei tot 2 juni [[1945]], deed het Gildehuis dienst als bewaringskamp van de [[gemeente Bergh]]. Hier werden leden van de [[Nationaal Socialistische Beweging|NSB]] en andere collaborateurs tijdelijk vastgehouden onder verantwoordelijkheid van de plaatselijke afdeling van de [[Politieke Opsporingsdienst]]. Daarna kreeg het gebouw zijn oorspronkelijke functie als verenigingsgebouw terug.
  
−
== Harmonie Volharding ==
+
Het Gildehuis groeide in de naoorlogse jaren uit tot de vaste ontmoetingsplaats van het Stokkumse verenigingsleven. Tijdens de [[Kermis#Stokkum|Stokkumse kermis]] van [[1952]] ontstond een meningsverschil tussen [[Pastoors en Kapelaans|pastoor]] [[Greef, Antonius Cornelis de|De Greef]] en het bestuur van het Sint Oswaldusgilde, nadat de pastoor had geconstateerd dat jongeren beneden de afgesproken leeftijd aan een dansavond in het Gildehuis deelnamen. De Greef sprak het gildebestuur hierover schriftelijk aan en liet weten voorlopig geen dansavonden meer te bezoeken zolang de afspraken niet werden nageleefd. Na overleg tussen beide partijen werd het meningsverschil opgelost.
−
[[Harmonie Volharding (Stokkum)|Harmonie Volharding]] heeft wekelijks twee oefenavonden in het Gildehuis, de slagwerkgroep repeteert op maandagavond en de harmonie repeteert op donderdagavond. Hiernaast gebruikt de harmonie het Gildehuis ook voor concertuitvoeringen.
 
  
−
== De Leertrekkers ==
+
In de decennia daarna werd het Gildehuis meerdere malen uitgebreid en verbouwd om aan de veranderende behoeften van de gebruikers te blijven voldoen. Het groeide uit tot een centrale ontmoetingsplaats voor schuttersactiviteiten, muziek, carnaval, sport, onderwijs en tal van andere dorpsactiviteiten. Ook kreeg het Gildehuis een bovenlokale betekenis. Zowel het 40-jarig jubileum van de [[Gelderse Schuttersbond]] in [[1979]] als het 50-jarig jubileum in [[1989]] werden er gevierd. Een belangrijke uitbreiding volgde in [[2021]], toen vrijwilligers van het Sint Oswaldusgilde aan de achterzijde een multifunctioneel zaaltje met nieuwe sanitaire voorzieningen en een grotendeels glazen pui realiseerden. Daarbij werd tevens de hoofdingang naar de achterzijde verplaatst.
−
[[Leertrekkers|Carnavalsvereniging de Leertrekkers]] geeft in het Gildehuis tweemaal per jaar haar [[pronkzitting]]. De dansgarde van de leertrekkers oefent een groot deel van het jaar voor hun optreden en in aanloop naar een pronkzitting toe oefenen diverse groepen in het gildehuis. Sinds het 33-jarig jubileum in [[2000]] organiseert de vereniging elke twee jaar op het terrein achter het Gildehuis het [[zomercarnaval]].
+
== Verenigingsleven en maatschappelijke functies ==
 +
Sinds de opening vervult het Gildehuis een centrale rol binnen het Stokkumse verenigingsleven.
  
 +
Het Sint Oswaldusgilde gebruikt het gebouw als thuisbasis voor vergaderingen, schietavonden, vendelrepetities en de organisatie van onder meer het meifeest, de Stokkumse kermis en het jaarlijkse schuttersfeest.
  
 +
Ook Harmonie Volharding maakt al jarenlang gebruik van het Gildehuis als vaste repetitie- en concertlocatie. Zowel de harmonie als de slagwerkgroep repeteren er wekelijks en verzorgen er regelmatig concerten en andere activiteiten.
  
 +
Sinds de oprichting in [[1967]] maakt ook [[carnaval|carnavalsvereniging]] [[Leertrekkers|de Leertrekkers]] gebruik van het Gildehuis. In het gebouw worden onder meer de jaarlijkse pronkzittingen gehouden en vinden repetities plaats voor de carnavalsviering. Sinds [[2000]] vormt ook het terrein achter het Gildehuis het decor van het tweejaarlijkse [[zomercarnaval]].
  
−
== Gymzaal ==
+
Daarnaast heeft het Gildehuis door de jaren heen onderdak geboden aan andere maatschappelijke activiteiten. De [[Sint Suitbertusschool]] verzorgde er jarenlang de gymlessen voor de leerlingen van de groepen 3 tot en met 8. Na de fusie met de [[Mariabasisschool]] in 's-Heerenberg in [[2015]] verhuisden deze lessen. Sinds de oprichting in [[1967]] maakt ook [[Gymnastiekvereniging Atletica]] gebruik van het gebouw. Ook volleybalvereniging [[Smash '68]] speelde na de oprichting in [[1968]] aanvankelijk in het Gildehuis. Na de bouw van de [[St.Paulus M.A.V.O.]] en de [[Mgr Bekkers LTS]] in 's-Heerenberg verhuisde de vereniging naar de gymzaal van de LTS.
−
De [[Sint Suitbertusschool]] gebruikte het Gildehuis om er twee dagen per week gymlessen aan groep 3 tot en met groep 8 te geven. Deze school is per [[2015]] samengegaan met de [[Mariabasisschool]] in [['s-Heerenberg]], kinderen die op deze school zitten krijgen nu gymles in 's-Heerenberg. De Stokkumse [[Gymnastiekvereniging Atletica]] is opgericht in [[1967]], deze vereniging maakt nog steeds gebruikt van het Gildehuis.
 
  
−
== Politieke Opsporingsdienst ==
+
Het Gildehuis doet daarnaast sinds ten minste de [[politiek|gemeenteraadsverkiezingen]] van [[2022]] dienst als stembureau.
−
Kort na de [[bevrijding]], van 5 mei tot 2 juni [[1945]], heeft het Gildehuis dienst gedaan als bewaringskamp van de [[gemeente Bergh]]. Hier werden [[Nationaal Socialistische Beweging|NSB'ers]] en andere collaborateurs opgesloten. Het bewaringskamp viel onder de verantwoordelijkheid van de plaatselijke afdeling van de [[Politieke Opsporingsdienst]]. Een bewaringskamp was kleiner dan een interneringskamp, zoals destijds De Kruisberg in [[Doetinchem]] en Kamp Vosseveld in [[Winterswijk]].
+
 
 +
== Kaart ==
 +
{{#display_map:
 +
'Pastoor van Sonsbeeckstraat 4, 7039 AJ Stokkum, Nederland''
 +
| zoom = 18
 +
| width=500
 +
| height=500
 +
}}
  
 
==Bronnen ==
 
==Bronnen ==
−
*''[[Voorwaarts, Mars! Een historie van het Stokkumse gildewezen]]'', blz. 120–130
+
*[[Voorwaarts, Mars! Een historie van het Stokkumse gildewezen]], blz. 129–130
 +
*[[Graafschapbode|De Graafschapbode]] van 29 juli 1931, 12 oktober 1931, 27 april 1932 en 4 mei 1932
 
*''Opsluiting van collaborateurs. Interneringskampen in de Achterhoek'', Niels Reessink, bachelorscriptie Raboud Universiteit ([[2018]]), blz. 2, 9, 20
 
*''Opsluiting van collaborateurs. Interneringskampen in de Achterhoek'', Niels Reessink, bachelorscriptie Raboud Universiteit ([[2018]]), blz. 2, 9, 20
 +
*[https://mijnstokkum.nl/ MijnStokkum.nl]
  
 
[[Categorie:Gilden]] [[Categorie:Stokkum]] [[Categorie:Rondje Bergh]] [[Categorie:Stokkum Pastoor Van Sonsbeeckstraat]]
 
[[Categorie:Gilden]] [[Categorie:Stokkum]] [[Categorie:Rondje Bergh]] [[Categorie:Stokkum Pastoor Van Sonsbeeckstraat]]

Huidige versie van 2 aug 2026 om 13:46

Het bestuur van het Sint Oswaldusgilde in 1932 voor het nieuwe Gildehuis. Zittend v.l.n.r.: Gradus van Uhm, B. Kolner secretaris, Theet Geurts penningmeester, Jan Kuster. Staand v.l.n.r.: Toon Wijskamp, Hendrik Gerritsen voorzitter en commandant, Toon Welling, Antoon Cremer, Dorus Raaijman, Hent Wissing, Jan Wijnands, Evert Segers

Het Gildehuis is een verenigingsgebouw aan de Pastoor Van Sonsbeeckstraat in Stokkum. Het werd tussen 1931 en 1932 gebouwd in opdracht van het Sint Oswaldusgilde en groeide uit tot het centrale ontmoetings- en verenigingsgebouw van het dorp. Sinds de opening maken uiteenlopende Stokkumse verenigingen en maatschappelijke organisaties gebruik van het gebouw, dat in de loop der jaren meerdere malen is uitgebreid en aangepast aan veranderende behoeften.

Geschiedenis

Tot het begin van de jaren dertig hield het Sint Oswaldusgilde zijn vergaderingen, schuttersactiviteiten en festiviteiten in de Stokkumse cafés. Tijdens een ledenvergadering in juli 1931 besloot het gilde definitief een eigen verenigingsgebouw te bouwen. De leden stemden in met de plannen van het bestuur en besloten het werk openbaar aan te besteden. De aanbesteding vond plaats op 8 oktober 1931. Veertien aannemers schreven in op de bouw van het nieuwe verenigingsgebouw, dat was ontworpen door gemeentearchitect Johann Heinrich Venhoven. De opdracht werd gegund aan H.L. Menting en St. Wissink uit Stokkum, die met een bedrag van ƒ 7.450 de laagste inschrijving hadden. Het glas- en schilderwerk werd opgedragen aan W. Derksen uit 's-Heerenberg. De bouw van een eigen Gildehuis betekende dat het Sint Oswaldusgilde zijn bijeenkomsten niet langer in de plaatselijke cafés hoefde te houden. Enkele Stokkumse herbergiers vreesden hierdoor inkomsten te verliezen. Kort na de start van de bouw werd daarom het Sint Suitbertusgilde opgericht, dat als alternatief voor het Sint Oswaldusgilde moest dienen. Deze vereniging kende slechts een kort bestaan en werd in 1934 opgeheven.

Op 1 mei 1932 werd het Gildehuis tijdens het meifeest officieel geopend door de toenmalige burgemeester Smit. De burgemeester werd daarbij door de schutters en Harmonie Volharding aan de grens van Stokkum en 's-Heerenberg ontvangen en onder grote belangstelling naar het nieuwe gebouw begeleid. Op 1 januari 1936 werd in het Gildehuis Schietvereniging De Kogel opgericht. De vereniging hield er haar schietoefeningen tot 1957, waarna zij verhuisde naar De Pluum. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het verenigingsleven stilgelegd. Kort na de bevrijding, van 5 mei tot 2 juni 1945, deed het Gildehuis dienst als bewaringskamp van de gemeente Bergh. Hier werden leden van de NSB en andere collaborateurs tijdelijk vastgehouden onder verantwoordelijkheid van de plaatselijke afdeling van de Politieke Opsporingsdienst. Daarna kreeg het gebouw zijn oorspronkelijke functie als verenigingsgebouw terug.

Het Gildehuis groeide in de naoorlogse jaren uit tot de vaste ontmoetingsplaats van het Stokkumse verenigingsleven. Tijdens de Stokkumse kermis van 1952 ontstond een meningsverschil tussen pastoor De Greef en het bestuur van het Sint Oswaldusgilde, nadat de pastoor had geconstateerd dat jongeren beneden de afgesproken leeftijd aan een dansavond in het Gildehuis deelnamen. De Greef sprak het gildebestuur hierover schriftelijk aan en liet weten voorlopig geen dansavonden meer te bezoeken zolang de afspraken niet werden nageleefd. Na overleg tussen beide partijen werd het meningsverschil opgelost.

In de decennia daarna werd het Gildehuis meerdere malen uitgebreid en verbouwd om aan de veranderende behoeften van de gebruikers te blijven voldoen. Het groeide uit tot een centrale ontmoetingsplaats voor schuttersactiviteiten, muziek, carnaval, sport, onderwijs en tal van andere dorpsactiviteiten. Ook kreeg het Gildehuis een bovenlokale betekenis. Zowel het 40-jarig jubileum van de Gelderse Schuttersbond in 1979 als het 50-jarig jubileum in 1989 werden er gevierd. Een belangrijke uitbreiding volgde in 2021, toen vrijwilligers van het Sint Oswaldusgilde aan de achterzijde een multifunctioneel zaaltje met nieuwe sanitaire voorzieningen en een grotendeels glazen pui realiseerden. Daarbij werd tevens de hoofdingang naar de achterzijde verplaatst.

Verenigingsleven en maatschappelijke functies

Sinds de opening vervult het Gildehuis een centrale rol binnen het Stokkumse verenigingsleven.

Het Sint Oswaldusgilde gebruikt het gebouw als thuisbasis voor vergaderingen, schietavonden, vendelrepetities en de organisatie van onder meer het meifeest, de Stokkumse kermis en het jaarlijkse schuttersfeest.

Ook Harmonie Volharding maakt al jarenlang gebruik van het Gildehuis als vaste repetitie- en concertlocatie. Zowel de harmonie als de slagwerkgroep repeteren er wekelijks en verzorgen er regelmatig concerten en andere activiteiten.

Sinds de oprichting in 1967 maakt ook carnavalsvereniging de Leertrekkers gebruik van het Gildehuis. In het gebouw worden onder meer de jaarlijkse pronkzittingen gehouden en vinden repetities plaats voor de carnavalsviering. Sinds 2000 vormt ook het terrein achter het Gildehuis het decor van het tweejaarlijkse zomercarnaval.

Daarnaast heeft het Gildehuis door de jaren heen onderdak geboden aan andere maatschappelijke activiteiten. De Sint Suitbertusschool verzorgde er jarenlang de gymlessen voor de leerlingen van de groepen 3 tot en met 8. Na de fusie met de Mariabasisschool in 's-Heerenberg in 2015 verhuisden deze lessen. Sinds de oprichting in 1967 maakt ook Gymnastiekvereniging Atletica gebruik van het gebouw. Ook volleybalvereniging Smash '68 speelde na de oprichting in 1968 aanvankelijk in het Gildehuis. Na de bouw van de St.Paulus M.A.V.O. en de Mgr Bekkers LTS in 's-Heerenberg verhuisde de vereniging naar de gymzaal van de LTS.

Het Gildehuis doet daarnaast sinds ten minste de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 dienst als stembureau.

Kaart

Bezig met het laden van de kaart...

Bronnen

Overgenomen van "https://berghapedia.nl/index.php?title=Gildehuis_Stokkum&oldid=106697"