Bijdragen aan Berghapedia? Klik hier om je aan te melden !
Maanen, Godefridus Amelis Franciscus van: verschil tussen versies
k (redactie, kleine aanvulling) |
(aanvulling uit toegevoegde bronnen) |
||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
| − | '''Godefridus Amelis Franciscus van Maanen''' | + | '''Godefridus Amelis Franciscus van Maanen''' was van [[1870]] tot [[1919]] hoofd van de [[Openbare Lagere School (Zeddam)|Openbare Lagere School]] in [[Zeddam]]. Hij werd op 1 april [[1838]] geboren in Utrecht als zoon van Godefridus Amelis van Maanen en Francisca Sophia van der Poel. |
| − | + | Van Maanen werd op 25 november 1870 met alle negen stemmen – volgens het advies – door de [[Politiek|gemeenteraad van Bergh]] benoemd tot schoolhoofd. Hij was op dat moment [[Onderwijzers|onderwijzer]] op de r.-k. lagere school in Mijdrecht. Op 1 december 1870 werd hij met zijn gezin ingeschreven in het [[bevolkingsregister]] van de [[gemeente Bergh]]. | |
| − | + | Twee jaar na zijn komst werd de oude school – het tegenwoordige [[Gildehuis Zeddam|gildegebouw]] – verlaten en de nieuwe school betrokken. Van Maanen was, in tegenstelling met vele collega's, geen [[Onderwijzers|onderwijzer]] van de tweede rang; de afgelegde examens bestempelden hem tot een man van veelzijdige kennis. De school voer er wel bij; jarenlang was ze een der meest geroemde van het 6e district van schooltoezicht in de provincie [[Gelderland]]. De goede naam van het onderwijs blijkt uit de verslagen van de schoolopzieners; steeds werd het onderwijs geprezen, de bekwaamheid van het schoolhoofd geroemd. | |
| − | De waardering van de ouders was groot; zelfs zij die veraf woonden | + | Tijdelijk waren er kwekelingen (onderwijzers in opleiding) werkzaam in de school en in de onderwijsverslagen – zo over [[1879]], [[1880]] en andere jaren – lezen we dat aan de school in Zeddam ''normaallessen'' werden gegeven. Dit waren lessen aan kwekelingen, omdat er in die tijd nog geen opleidingsinstituten voor onderwijzers bestonden. Toen er in [[Doetinchem]] een ''normaalschool'' (later kweekschool genoemd) werd opgericht, gaf hij zijn ''normaallessen'' daar. Ook was hij verbonden aan de hoofdaktecursus in die plaats. |
| + | |||
| + | De waardering van de ouders was groot; zelfs zij die veraf woonden – in [[Lengel]], [[Braamt]], gedeeltelijk [[Wijnbergen]] – voelden geen behoefte om een school voor hun [[buurtschap]] te vragen. Zelfs had het kerkbestuur van [[Azewijn]] het plan de bijzondere school op te heffen en de kinderen naar de openbare school in Zeddam te laten gaan (archief, [[1880]])! | ||
In het ''Register van het personeel der gemeente'' no. 6, vinden wij de volgende aantekening: | In het ''Register van het personeel der gemeente'' no. 6, vinden wij de volgende aantekening: | ||
| Regel 11: | Regel 13: | ||
Zoiets wordt in het hele personeelsregister van niemand anders vermeld. | Zoiets wordt in het hele personeelsregister van niemand anders vermeld. | ||
| − | + | Van Maanen is bijna vijftig jaar in Zeddam werkzaam geweest. Pas bij raadsbesluit van 7 februari [[1919]] werd hem eervol ontslag verleend. Dit op een leeftijd van tachtig jaar! En nog werd hem verzocht tijdelijk als hoofd der school aan te blijven, omdat zich maandenlang geen geschikte kandidaten voor zijn opvolging aanmeldden. Zodoende staat zijn naam tot 28 februari [[1920]] op de uitbetaalstaten. Toen trad zijn opvolger [[Menting, Hendrikus Johannes|Hendrikus Johannes Menting]] aan. | |
| + | |||
| + | Meester Van Maanen behaalde in [[1885]] een diploma Volapük. Dit was een in die jaren populaire kunsttaal, die echter al gauw werd verdrongen door het nieuwere Esperanto. | ||
| + | |||
| + | Op 1 juni [[1913]] benoemde koningin Wilhelmina hem tot [[Onderscheidingen#Orde van Oranje-Nassau (1892)|Ridder in de Orde van Oranje-Nassau]]. | ||
| + | |||
| + | Van zijn pensioen heeft meester Van Maanen uiteraard niet lang genoten. Hij overleed in Zeddam op 25 september [[1922]] in de ouderdom van 84 jaar. | ||
| + | |||
| + | == Zijn gezin == | ||
| + | Van Maanen trouwde op 1 oktober [[1866]] in [[Millingen]] met Maria Margaretha Domsdorf, geboren aldaar op 27 april [[1843]] als dochter van Bernardus Antonius Domsdorf en Aleida Reijnen. Zij overleed in Zeddam op 11 december [[1872]], 29 jaar oud. | ||
| + | |||
| + | Hij hertrouwde op 28 april [[1873]] in Bemmel met Anna Maria Holland, geboren in Gendt op 9 december [[1849]] als dochter van Rutgerus Holland en Hendrina Huijsman. Zij overleed in [[Stokkum]] op 30 november [[1918]], 68 jaar oud. Van Maanen werd daarmee voor de tweede keer weduwnaar. | ||
| + | |||
| + | Uit het eerste huwelijk werden vier kinderen geboren. De eerste twee kwamen in Gendt ter wereld, de andere twee in Zeddam. | ||
| + | *[[Maanen, Francisca Aleida Maria van|Francisca Aleida Maria]] ([[1867]]–[[1953]]) | ||
| + | *[[Maanen, Bernardus Antonius Godefridus van|Bernardus Antonius Godefridus]] ([[1869]]–[[1939]]) | ||
| + | *Aleida Maria Johanna ([[1871]]–…) | ||
| + | *Maria Margaretha Barbara ([[1872]]–[[1873]]) | ||
| − | + | Uit het tweede huwelijk werden geboren: | |
| + | *[[Maanen, Maria Margaretha Hendrika van|Maria Margaretha Hendrika]] ([[1874]]–[[1955]]) | ||
| + | *Henrica Petronella Maria ([[1875]]–[[1935]]) | ||
| + | *Amalia Josephina Maria ([[1877]]–1877) | ||
| + | *Godefridus Amelis Rutgerus ([[1879]]–[[1880]]) | ||
| + | *[[Maanen, Godefridus Amelis Rutgerus van|Godefridus Amelis Rutgerus]] ([[1881]]–1919) | ||
== Bronnen == | == Bronnen == | ||
| Regel 19: | Regel 43: | ||
*Notities [[Kremer, Hendrikus Theodorus|archivaris 'meester' Kremer]] | *Notities [[Kremer, Hendrikus Theodorus|archivaris 'meester' Kremer]] | ||
*[[Old Ni-js 047|Old Ni-js nr. 47]], blz. 11 | *[[Old Ni-js 047|Old Ni-js nr. 47]], blz. 11 | ||
| + | *Op [http://www.delpher.nl Delpher]: | ||
| + | **''Het Vaderland'' van 9 december 1870 | ||
| + | **''Rotterdamsch Nieuwsblad'' van 4 maart 1885 | ||
| + | **''[[Gelderlander|De Gelderlander]]'' van 3 juni 1913 en 5 september 1919 | ||
| + | *[https://www.genealogieonline.nl Genealogieonline] | ||
| − | [[Categorie:Onderwijzers Zeddam]] | + | [[Categorie:Onderwijzers Zeddam]] [[Categorie:Orde van Oranje-Nassau]] |
Huidige versie van 28 mei 2026 om 08:50
Godefridus Amelis Franciscus van Maanen was van 1870 tot 1919 hoofd van de Openbare Lagere School in Zeddam. Hij werd op 1 april 1838 geboren in Utrecht als zoon van Godefridus Amelis van Maanen en Francisca Sophia van der Poel.
Van Maanen werd op 25 november 1870 met alle negen stemmen – volgens het advies – door de gemeenteraad van Bergh benoemd tot schoolhoofd. Hij was op dat moment onderwijzer op de r.-k. lagere school in Mijdrecht. Op 1 december 1870 werd hij met zijn gezin ingeschreven in het bevolkingsregister van de gemeente Bergh.
Twee jaar na zijn komst werd de oude school – het tegenwoordige gildegebouw – verlaten en de nieuwe school betrokken. Van Maanen was, in tegenstelling met vele collega's, geen onderwijzer van de tweede rang; de afgelegde examens bestempelden hem tot een man van veelzijdige kennis. De school voer er wel bij; jarenlang was ze een der meest geroemde van het 6e district van schooltoezicht in de provincie Gelderland. De goede naam van het onderwijs blijkt uit de verslagen van de schoolopzieners; steeds werd het onderwijs geprezen, de bekwaamheid van het schoolhoofd geroemd.
Tijdelijk waren er kwekelingen (onderwijzers in opleiding) werkzaam in de school en in de onderwijsverslagen – zo over 1879, 1880 en andere jaren – lezen we dat aan de school in Zeddam normaallessen werden gegeven. Dit waren lessen aan kwekelingen, omdat er in die tijd nog geen opleidingsinstituten voor onderwijzers bestonden. Toen er in Doetinchem een normaalschool (later kweekschool genoemd) werd opgericht, gaf hij zijn normaallessen daar. Ook was hij verbonden aan de hoofdaktecursus in die plaats.
De waardering van de ouders was groot; zelfs zij die veraf woonden – in Lengel, Braamt, gedeeltelijk Wijnbergen – voelden geen behoefte om een school voor hun buurtschap te vragen. Zelfs had het kerkbestuur van Azewijn het plan de bijzondere school op te heffen en de kinderen naar de openbare school in Zeddam te laten gaan (archief, 1880)!
In het Register van het personeel der gemeente no. 6, vinden wij de volgende aantekening:
- 28 november 1895, bij raadsbesluit no 33, geluk gewenscht met 25 j. loopbaan, en uit privé-beurs van den voorzitter & de leden van den raad, den secretaris & den ontvanger, een schrijftafel ter waarde van ± ƒ24,-- ontvangen.
- 28 november 1895, bij raadsbesluit no 33, geluk gewenscht met 25 j. loopbaan, en uit privé-beurs van den voorzitter & de leden van den raad, den secretaris & den ontvanger, een schrijftafel ter waarde van ± ƒ24,-- ontvangen.
Zoiets wordt in het hele personeelsregister van niemand anders vermeld.
Van Maanen is bijna vijftig jaar in Zeddam werkzaam geweest. Pas bij raadsbesluit van 7 februari 1919 werd hem eervol ontslag verleend. Dit op een leeftijd van tachtig jaar! En nog werd hem verzocht tijdelijk als hoofd der school aan te blijven, omdat zich maandenlang geen geschikte kandidaten voor zijn opvolging aanmeldden. Zodoende staat zijn naam tot 28 februari 1920 op de uitbetaalstaten. Toen trad zijn opvolger Hendrikus Johannes Menting aan.
Meester Van Maanen behaalde in 1885 een diploma Volapük. Dit was een in die jaren populaire kunsttaal, die echter al gauw werd verdrongen door het nieuwere Esperanto.
Op 1 juni 1913 benoemde koningin Wilhelmina hem tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Van zijn pensioen heeft meester Van Maanen uiteraard niet lang genoten. Hij overleed in Zeddam op 25 september 1922 in de ouderdom van 84 jaar.
Zijn gezin
Van Maanen trouwde op 1 oktober 1866 in Millingen met Maria Margaretha Domsdorf, geboren aldaar op 27 april 1843 als dochter van Bernardus Antonius Domsdorf en Aleida Reijnen. Zij overleed in Zeddam op 11 december 1872, 29 jaar oud.
Hij hertrouwde op 28 april 1873 in Bemmel met Anna Maria Holland, geboren in Gendt op 9 december 1849 als dochter van Rutgerus Holland en Hendrina Huijsman. Zij overleed in Stokkum op 30 november 1918, 68 jaar oud. Van Maanen werd daarmee voor de tweede keer weduwnaar.
Uit het eerste huwelijk werden vier kinderen geboren. De eerste twee kwamen in Gendt ter wereld, de andere twee in Zeddam.
- Francisca Aleida Maria (1867–1953)
- Bernardus Antonius Godefridus (1869–1939)
- Aleida Maria Johanna (1871–…)
- Maria Margaretha Barbara (1872–1873)
Uit het tweede huwelijk werden geboren:
- Maria Margaretha Hendrika (1874–1955)
- Henrica Petronella Maria (1875–1935)
- Amalia Josephina Maria (1877–1877)
- Godefridus Amelis Rutgerus (1879–1880)
- Godefridus Amelis Rutgerus (1881–1919)
Bronnen
- Archieven.nl
- Notities archivaris 'meester' Kremer
- Old Ni-js nr. 47, blz. 11
- Op Delpher:
- Het Vaderland van 9 december 1870
- Rotterdamsch Nieuwsblad van 4 maart 1885
- De Gelderlander van 3 juni 1913 en 5 september 1919
- Genealogieonline